Get Satisfaction ve Column Five Media‘nın yayınladığı infografik, kullanıcıların neden Facebook ve Twitter’da markaları takip ettiğini gösterirken, markaların sosyal medyayı nasıl kullanmaları gerektiğini de genel olarak ortaya koymuş.

İnfografikteki önemli noktalar şu şekilde:

• Özel teklif bekleniyor: Araştırma yapılan Facebook kullanıcılarının %36.9′u, Twitter kullanıcılarının ise %43.5′i “markalardan gelen özel teklifleri kaçırmamak” için markaları takip ettiğini iletmiş.
• Yarışmalar paylaştırıyor: Aynı kullanıcıların %70′i de “yarışma olduğunda paylaşımlar yaptığını” belirtmiş.
• Sosyal medya, kararlarını etkileniyor: %97′lik kısım; Bir ürünle ilgili satın alma ya da almama isteğinin, iyi ya da kötü yönde kararlarını etkilediğini belirtmiş.
• Arkadaşlarına tavsiye ediyorlar: Facebook kullanıcılarının %62.09′u, Twitter kullanıcılarının %66.27′si markayı arkadaşlarına tavsiye ettiğini iletmiş.

Topluluk Yönetimi Uzun ama bir o kadar da verimli bir süreç!

Facebook ve Twitter’da yürütülen çalışmalar, “güven oluşturulan” , “etkileşim yaratılan” çalışmalardır. Google Adwords ile yürütülen bir kampanyayı analiz ederken kullanılan “kaç kişi gelmiş?”, “kaçı ürün almış?”, “kaçı e-posta adresini bırakmış?”, “ürün başına ne kadarlık reklam bütçesi kullanıldı?” , “Satın alan ziyaretçi / Adwords’ten gelen ziyaretçi” gibi sorular yerine farklı sorular sorulmalıdır.

Infografikte de belirtildiği gibi, kullanıcılar önce ilgi duydukları markayı takip ediyor/beğeniyor. Sonra yarışma ve tekliflere katılarak, paylaşarak bir şekilde etkileşim kuruyorlar. Süreçlerin tümünde de “arkadaşlarına markayı tavsiye ediyorlar”, ki bu; Adwords ile ya da herhangi bir reklam kampanyası ile elde edilemeyecek bir değerdir. Kullanıcı bir taraftan markayı sahiplenirken, diğer taraftan da markanın bilinirliğinin arttırılmasına ve yeni müşteriler kazanmasına yol açıyor.

Dolayısıyla “data toplama“, “üye kazanma”, “satış yapma” çalışmalarına tabii ki sosyal medya kanalları bir çok açıdan hizmet ediyor, ama asıl odak ziyaretçiyi “convert* etmekZiyaretçinin istenilen şeyi yapmasının sağlanması (e-bültene üye olması, ürünü alması, broşürü indirmesi vb.)” değil, sadakatini arttıracak uzun soluklu bir iletişim ortamı kurmak olmalı. Sosyal medya araçlarını kullanarak topluluk yönetirken amaçlara göre sorulması gereken soruları net olarak belirlemeli ve bahsettiğimiz güvenilen ve ağızdan ağıza yayılan marka üzerine çalışılmalıdır.

Bu yüzden Bambum’un yönetici ortağı Fatih Köleoğlu ile birlikte, sizinde kendi kurumunuza uygulayabileceğiniz şekilde neler üzerine çalışıp, nasıl sonuçlara ulaştığımızı anlatan 7 sayfalık bir döküman hazırladık.

Sunulan hizmetleri incelemek için: Online İş Geliştirme Hizmetlerimiz
Farklı bir sorunuz varsa hemen bizimle iletişime geçebilirsiniz

Kısaca özetlemek gerekirse; yazıda, müşteriden ne kadar çok gerekli bilgi alınırsa o kadar sağlıklı teklifler sunulabileceği ve bu bilgilerin nasıl alınması gerektiğinden bahsediyor.

Aynı şekilde ister e-ticaret sitesi, ister bir sosyal ağ olsun teklif sunabilmek için müşteri/ziyaretçi’den ne kadar çok sağlıklı veri alabilirsek o kadar sağlıklı teklifler sunabiliriz. Bu bilgileri almak için ilk kullandığımız araçlar ise, sitelerde kullandığımız arama motorları ve formlar!

Bu konudaki başarı hikayelerinin gösterdiği örneklerden olan Facebook’un kullandığı kayıt formu ve özellikle devamındaki kayıt tamamlama adımları en optimize edilmiş online bilgi alma şekillerinden biri.

Facebook Üyelik Formu

Herhangi bir Facebook profilinde bu formdaki bilgilerin onlarca katı bilgi bulabilirsiniz, fakat sadece “Facebook’a üye olmak için gerek şart” diyebileceğimiz bilgiler soruluyor. Ve asıl konumuz bu adımdan sonra başlıyor.

Site içerisinde üyenin sosyalleşmesi ve tekrar tekrar gelmesi hedef olduğu için, ona teklifler götürebilecek soruları; 3 adımda (yine minimize edilmiş halde), sitede üyeyi tutabilecek, üyenin diliyle, her adımda tek bir soru ile soruyor.

Adım Adım Facebook'a Kayıt Formu

Uğur Özmen’in tabiriyle;

“Bazen bilgileri almak için acele ediyoruz. Müşteriye bir formu uzatıyoruz. Doldurmalarını istiyoruz. Çoğunlukla yanıt alamıyoruz.”

Bu tür formlar oluşturmadan önce, neden bu bilgilere ihtiyaç duyduğunuzu iyi irdelemeli ve gerekmiyorsa, sadece Web analytics aracınızı kullanarak kimlerin neye rağbet gösterdiğini ve reklamlarınızı yayınladığınız mecranın içeriğine göre belirlemelisiniz. Örneğin; farklı varış sayfaları (landing page) kullanabilirsiniz (bebek sitesinden gelen click, 3+1 ve yalıtımlı evler sayfasına düşürülebilir). Belki de, 4Q tarzı müşteri geribildirim araçları ile, çoğunluğun taleplerine göre özel bir sayfa hazırlayarak (modunu soruyormuş gibi genel müşteri taleplerine göre de -sizin sunduğunuza göre değil- birkaç soru sorabilirsiniz) doldurulmayan formların yerini fazlasıyla doldurabilirsiniz.

Tripadvisor opsiyonlu üyelik

Gördüğünüz gibi arama motorlarında da çok detaylı bilgiler sorarak, kolaycı internet kullanıcısı ürkütmeden de sitenizi teklif sunabilecek bir hale getirebilirsiniz. Önemli olan gereksinimlerinizi iyi elden geçirip bunu ziyaretçiden uygun bir şekilde isteyebilmek. Bir de pek başarılı olmayan bir örnek üzerinden gidelim;

Başarısız Üyelik Formu Örneği

Yukarıda, Türkiye’nin en büyük sosyal ağlarından birinin üyelik formunu örnek olarak aldığımızda;

Sayfadaki sadece form göze batmalı, diğer modülleri gerekiyorsa kaldırın!
Cevaplamamız gereken ilk soru; “Sayfadaki ana odak nerede, formda mı?”

Fotoğraf  ve hangi bölümde okuduğu gerek şart mı? (kullanıcı adımı verdim, ad-soyadı sonra versem?)
Bir diğer soru; “üye yapmak için gerçekten gereken bilgiler neler?”

Üyeyi içeriye çekebilecek hiçbir yan argüman, metin ya da görsel bulunmalı!
Bir diğer soru; “sayfada en büyük motivasyon nedir?”

Üyelik formunun olduğu sayfaya “üye ol” butonu koymayın!
Bir diğer soru; “Sayfa, içinde çelişen öğeler taşıyor mu?”

Sonuçta Müşteriden bilgi alırken, Offline’daki gibi “basic” soruları şipşak soramadığımızdan, öncelikle ziyaretçinin ne istediği ile ilgili bilgiler almak gerekiyor. Ziyaretçi tecrübesinin en iyi şekilde gerçekleşmesi adına dikkat edilmesi gereken form ya da arama motorunun;

1. İlk teklifi yapabilecek bilgiyi edinmek adına sadece gerekli soruları içermesi
2. Soruların neden sorulduğunun anlatılması
3. Varsa diğer adımların baştan gösterilmesi
4. Sayfada farklı çağrılar(call-to-action) kullanılmaması (sitenin hedefine göre değişebilir)
5. Bilgiyi isteme konusundaki çağrının önceliğinin düşürülmemesi gerekiyor.

Sonuçta ziyaretçi sitenize geldiğinde onun ne istediğini bilmiyorsanız, yapacağınız teklif en iyi şartta kampanyası en iyi ürününüz olacaktır, o yüzden ziyaretçiden bilgiyi en nazik şekilde, onu ürkütmeden alıp devamında teklif ya da tekliflerinizi en iyi şekilde sunmanız gerekiyor.

Peki sizce bunun dışında ziyaretçiden bilgi alırken nelere dikkat etmek lazım ?

Bu konuyu biraz açmakta fayda var; Facebook üzerinde her gün neredeyse hepimiz bir şeyler paylaşıp duruyoruz. Biraz daha özele indiğimizde ise yapılan her paylaşımın sonunda bir motivasyon yatıyor. Yani fotoğraf paylaşımı ayrı motivasyona sahip iken, birinin gönderisine yorum yapmak ayrı bir motivasyona sahip. Hatta daha da detaya indiğimizde MD House hayranı birinin Gregory House fotoğrafını profil fotoğrafı yapması ve Prag’da çektirdiği fotoğrafı paylaşan üyenin motivasyonları bile farklı. ACDsee’den Connie Bensen ile de topluluk yönetimi üzerine yaptığımız röportajı inceleyebilirsiniz..

Yüce‘nin paylaştığı sunumun son slaytı; Memleketim Facebook Motivleri bu konuyu oldukça güzel ele almış.

Memleketim Facebook Davranışları

Bir girişimci olarak da herhangi bir projeye başlamadan önce bu motivasyonları inceleyip ona göre site özellikleri geliştirmek gerekiyor. Sadece e-ticaret projem var diyebilirsiniz belki ama müşteri sadakati adına içeride sosyal özellikleri “tadında” bulundurmakta fayda var. Buna örnek olarak tuttur.com‘u incelemenizi tavsiye ederim.

Bir internet kullanıcısının bağımlı olduğu sitelerde bakılacak verilerin başında;

• Siteye tekrar gelmeye iten en önemli motivasyon nedir? (networking, dating, övüldüğünü görmek, aylakça sadece evden sosyalleşmek vb.)
• Siteye geldiğinde ilk yaptığı işlemin ne olduğu? (video izlemek, yorumlanmış gönderilerine yorum yazmak vb.)
• Bu ilk motivasyonun eskime süresinin ne kadar olduğu? (facebook önce eski arkadaş bulma kurumu iken, şu an keep in touch mekanı olarak pozisyonluyor kendini vb.)
• Gelir modeline göre(girişimcinin), hangi motivasyonların hedef kitle tarafından benimsendiği?

Sonuçta internette atılabilecek her adımdan önce okuyabilecek o kadar çok veri varken, “bodozlama” dalmanın sağlıklı olmadığı aşikar diye düşünüyorum…

Siz ne dersiniz? Internet kullanıcılarının en çok hangi verileri incelenmeli?

Grafik Display Ad(Gösterim bazlı reklam) konusunda Facebook’un sonunda Yahoo’yu da alt ettiğini gösteriyordu;

Google ve siteleri bu listeye ne kadar yakın diye baktığımda ise AOL’un neredeyse yarısı kadar reklam gösterimi yapıyor. Google peki nasıl bir yayıncı olarak bu kadar az gösterim yaparken bu firmalarla yarışabiliyor?

Bir çok nedeni herkes kendince sıralayabilir, ama ilk aklıma gelenler şunlardı;

• Arama motoru reklamlarında zaten ziyaretçinin istediği  sonuçları getiriyor
• Adsense kullanan yayıncılar için de contextual targeting (içerik bazlı hedefleme) kullanıyor
• Varsayılan olarak gösterim(CPM) başına değil tıklama(CPC) başına ücretlendirme yapıyor.
• Reklamverene performansı yükseltebilmesi için her türlü olanağı tanıyor
• Ziyaretçiye alakalı sonuç göstermek için reklamverenin oluşturduğu reklamları ciddi bir elemeden geçiriyor

Her yayıncı bunları fazlasıyla düşünmeli, özellikle de son maddeyi, yani ziyaretçiye ne kadar çok aradığını verirsen o kadar çok gelir ( ), ne kadar çok aradığını bulursa o kadar çok tıklar ($) …

peki sizce bir yayıncı olarak en çok dikkat edilmesi gerekenler neler?

Herneyse internet servislerinin yararları ve zararları ile ilgili bir yazı yazıyım istedim ama başlangıç böyle oldu. Internet kullanıcıları özellikle power userlar her gün yeni bir servis keşfediyor ve onları kullanmaya başlıyor, ekseriyetle de trend olarak önlerine gelen servislere kullanım için öncelik tanınıyor. Tabi ki bu servislerin trend olmasını sağlayacak yapıcı özellikleri var ve kullanılmasını gerektiren durumlar var ama diğer tarafta da herkesin kullanarak kazandığı farklı şeyler var..

Herkesin bu servisleri kendi markalarına yada ticari kimlikleri adına kullandığını düşünerek listelemeye başlayalım:

Facebook; Şu an google’a gönderdiği ziyaretçisi, google’ın ona gönderdiği ziyaretçiyi geçmiş durumda. Bu yüzden ne kadar gerekli bir servis olduğuna girmiyorum. Ne kadar arkadaşlarınızla paylaşımlar yaptığınız, belki “özel” olarak kalmasını istediğiniz bir yapısı olsa da, facebook aslında günlük hayatı en doğal olarak yansıtan servis olması sebebiyle kişileri çok daha iyi ve yakından tanımazına olanak tanırken, Linkedin, Xing vb. platformlardaki kasıntı atmosfer olmadan çok daha sıcak bir ortam oluyor. Mail attığınızda tanınmama yada hatırlanmama riskiniz oldukça düşük.
Peki facebook kullanımını abarttığınızda ne mi olur? Arkadaşlarınızın videolarını izlemek oldukça keyifli bir hal alır ve yorumlar üzerinden geyik alır yürür. Son bir el daha poker oyniyim der 3 saatinizi daha yersiniz. Üzerine Chat’i açiyim bakalım kimler onlinemış derken yeni bir kaç saatiniz daha ziyan olur ve elinizde sadece beğenilmiş 20 video, Hold’em’de kazanılmış biraz para(iyi koşulda tabi :p )ve bayadır konuşmadığınız bir arkaşınızla yaptığınız hoş sohbet…

Linkedin; Dünya’nın şu an en büyük iş ağı. Bir çok profesyonelin kullandığı serviste hem küçük ölçekteki firmaların hem de büyük ölçekli kurumların neredeyse her türlü yetkilisine ulaşabiliyorsunuz, hatta  Obama‘ya. Linkedin’in kattığı en önemli özelliklerden birisi ise soru-cevap bölümü; sorunuzu sorabiliyor ya da diğer kullanıcıların sorularını cevaplayabiliyorsunuz, her sorunun bir de “en güzel cevabı” oluyor ve bu sizin profilinizde uzmanlığınız ile ilgili bir referans oluyor, tabi iş arkadaşlarınızdan ayrıca referanslar alabiliyorsunuz o ayrı…
Peki Linkedin kullanımı abarttığınızda ne mi olur? Kendinizi dünyanın en sağlam networkerlarından biri sanmaya başlarken, networkümüzde kimlerin olduğuna bakar bakar kıvanır, verdiğiniz cevaplarla etkilediğiniz kişileri de networkünüze katarak yolunuza devam edersiniz. Bir de üzerine içerideki “networking mania” kervanına katılırsanız o zaman sizi Toplinked paklar. Benim networkümde şu kadar kişi var sen de bu kadar var gibi sidik yarışları ile sürdürürsünüz linkedin hayatınızı.

Reader; Takip etmek istediğiniz site ve bloglardaki son girdileri rss yoluyla bir yerde toplayan Readerlar, her gün o site senin bu site benim dolaşıp zaman kaybetmemize engel olması sebebiyle oldukça faydalı bir servis. Kategori ve etiketler ile verimli kullanıldığında tam bir kütüphane havasına girebilir.
Peki Reader kullanımını abarttığınızda ne mi olur? Blogunuza yazmak zul gelir öncelikle, çünkü herşey zaten yazılmıştır J ama asıl problem bütün interneti kendi başınıza keşfetmeye çalışıyor olmanıza bağlanır, ne kadar arkadaşlarınız ile reader üzerinden paylaşım yapabiliyor olsanızda zaten takip etmeye çalıştığınız sitelerden günde ortalama gelen 100 yazı, zaten bütün gün anlamına geliyor ve gene bu okumalar sırasında ilhamlansanız da yeni yazıları okuma isteği sizi blogunuzu açıp yazı yazmaktan yada üzerine detaylı düşünmekten alıkoyacaktır. Bir de diğer tarafta okunacak o kadar çok yazı olmasından dolayı zamanla sadece üstünkörü bakınmakla yetinip ana temayı anlayıp devam edersiniz. Ki bu biraz yukardan baktığınız da göreceğiniz gibi, bilgilenmek değil haberdar olmak anlamına gelirken, size kattığı değer zaman kaybı ile trend takibi arasında bir şey olacaktır.

Delicious ve Stumble!; ortak olarak aldım bu iki servisi çok detaya girmek istemiyorum zaten kullanıcısı da o kadar yüksek değil yurdumda =) okuyup beğendiğiniz yazıyı herkesle paylaşmanızı sağlayan bu servisler ile diğer kullanıcıların neler paylaştığını ve beğendiğini görebilir ve etiketleri verimli şekilde kullandığınızda da konunuzla alakalı yazılara başka bir okuyucunun referansı ile rahatlıkla ulaşabilirsiniz.
Peki Bookmark servislerinin kullanımını abarttığınızda ne mi olur? Paylaşım üzerine ihtisasınızı tamamlarsınız süreçle. Artık bir çok arkadaş edinirsiniz aynı kafadan ve insanlar paylaşımlarınıza saygı duymaya başlar welebrity olmanın verdiği haz doruğa varır. Bir süre sonra okumak sıkmaya başlayacağından olsa gerek, gene üstün körü bir bakış atıp “yazı güzel benziyo paylaşiyim” şeklinde olaylar gelişir. Ya da yazıyı beğenirsiniz ama Facebook’taki video yada Friendfeed’deki “Hot Topic” beklediğinden onu sonra okumak üzere işaretlersiniz. Tabi o orada sonsuza kadar kalır ve okunmaz. Hatta Erhan’a burdan teşekkürümüzü ileterek Firefox kullanıcılarına kişisel tavsiyem sonra okumak üzere işaretlemek için Read It Later kullanmaları.

Friendfeed; Ölüm ölüm kullanıcı rakamları olmasa da, oldukça sağlam adımlarla yoluna devam eden kullanıcılarını bağımlı etme konusunda usta bir servis. Tüm public servislerdeki hesaplarınızı tek bir yerde toplayıp, takipçilerinizle paylaştığınız onun üzerine “like” ve yorumlarla konuyu genişlettirdiğiniz veya farklı konulara kaydığınız tam bir etkileşim platformu… büyümeyi görmek için alexa yeterli gibi

Peki Friendfeed kullanımını abarttığımızda ne mi olur? Takipçisi olduğunuz herkesin yukarıdaki servislerde saydığımız bütün paylaşımları buraya düşer ve haklı olarak bir bilgi bolluğu yaşanır. Herkes idraki kadarını alır, diğerlerini es geçer. Oraya “like” buraya “hide” derken yorumlarınızın bazıları tutulur ve like’ları toplarsınız. Welebrity alır yürür, friendfeed’deki takipçi sayınız katlanarak artar, tabi bu sizi friendfeed’e daha çok bağlar. Bu arada takip ettiklerinizden gelen yazılar, linkler size oldukça tatmin edici gelir ama sadece okuyanların yaptığı yorumları okur yada sadece o linkleri işaretleyerek saklarsınız fi tarihinde okumak üzere. Bu da tabi sizin günlük yaptığınız okumalarda oldukça ciddi kayıplara sebep olur.

Yukarıdakilerin dışında Xing, Twitter, Reddit, Digg, Flickr, youtube gibi oldukça fazla kullanıcı olan servisler olsa da çok yoğun olarak kullanmadığım için onlar hakkındaki yorumu size bırakıyorum. Ama yukarıdaki örneklerde söylemek istediğim her türlü servisin bize kattığı çok ciddi değerler var. Yanlız kullanmayı bilmedikten sonra hiç birinden fayda görmüyoruz. Bu açıdan başta yapılması gereken elimizde ne olduğu ve ne yapmak istediğimiz, ona göre bu servislerin hepsi sizin için farklı bir yere sahip olacak ve siz de o yönde dozunu bilerek kullanacaksınızdır. Verdiğim servislere bir internet girişimcisi nasıl bakmalı diye soracak olursak da;

Reader ve Bookmark servisleri sizin bilgi kaynağınız olurken, okumalarınızı yapar ve kendinize ona göre çeki düzen verirsiniz. Diğer taraftan Friendfeed ile kullanıcıların neler yazdığı ya da paylaştığını takip ederek nelerin övülüp nelerin yerildiğini görebilirsiniz. Devamında tabi ki bir vazgeçilmez olarak Facebook’ta hem kendi arkadaşlarınızı yaptıklarınız hakkında haberdar ederken, Linkedin ya da Xing profili olsun ya da olmasın networkünüzü genişletirken, onlarla iletişimi Facebook üzerinden yürütürsünüz. Bu kasıntı bir Linkedin profilini göstermektense, günlük hayattan paylaşımların olduğu FB profiliniz ile daha sempatik görünmenizi sağlarken, iletişiminizi daha samimi bir hale sokacaktır. Devamında Twitter ile (Türkiye’de çok yoğun olmadığından) yurtdışından ulaşmak istediğiniz bir çok kişiyi takip edip, onlar ile iletişim kurabilir devamında da Linkedin’de kendilerine ulaşarak networkünüze dahil edebilirsiniz. Linkedin’deki soru ve cevapları da yer yer kullanarak, cevaplamaya çalıştığınız sorularla kendi uzmanlığınız ve yan dallarında uyanık tutar ve beyin egzersizi yapmış olursunuz.

Herşeyin başında ama dediğim gibi ne yapmak istediğinizi bilmeniz lazım, yoksa Yunus’un dediği gibi;

İlim ilim bilmektir,
İlim kendin bilmektir
Sen kendini bilmezsin
Ya nice okumaktır

Merhaba Levent Bey, öncelikle bize biraz kendinizden bahsedebilir misiniz? Ne zamandır sektördesiniz ve ne tür projelere imza attınız, atıyorsunuz?

2002 yılında Anadolu Üniversitesinde BÖTE lisans programını bitirdikten sonra Eskişehir’de bir ilköğretim okulunda bilgisayar öğretmeni olarak göreve başladım. O arada Anadolu Üniversitesinde bilgisayar mühendisliği programında yüksek lisansımı tamamlayıp yine Anadolu Üniversitesinde BÖTE bölümünde doktoraya başladım. Bu süreç içinde 5 yıl sürdürdüğüm öğretmenlik görevimi bırakıp araştırma görevlisi olarak Anadolu Üniversitesi’ne geçtim. Yani aslında web veya yazılım geliştirme sektöründe olduğum pek söylenemez ama ben yine de fırsat buldukça hobi olarak küçük çaplı projeler yapmaya çalışıyorum. Bu anlamda Facebook’a Nasılım, Get Rates (Nasılım’ın İngilizce versiyonu) Exisozluk ve Harbi uygulamalarını geliştirdim. Ayrıca kullanatmail.com ve tempymail.com adreslerinde bir yıl kadar hizmette tuttuğum (birkaç ay kadar önce kaldırdım) geçici mail hizmetlerini, Helikopter adlı bir platform oyununu ve mmorpg tarzındaki birkaç oyun için yazdığım bot progarmlarını tamamladığım projeler arasına koyabilirim. Son üç aydır da fırsat buldukça Kapitalizm adlı Facebook tabanlı bir ticari strateji oyunu geliştiriyorum. Şimdiye kadar yaptığım en büyük proje bu olacak sanırım.

Facebook Nasılım Uygulamasından kısaca bahseder misiniz?

Nasılım için basitçe, kullanıcıların diğer kullanıcıların profil fotoğraflarındaki görünümleri hakkındaki düşüncelerini iyiden kötüye doğru sıralanmış beş ayrı seçenekten birini seçerek belirtmelerini sağlayan bir uygulama diyebiliriz. Ayrıca kullanıcılar görece tutarlı değerlendirmeler yaptıklarında kredi kazanıyor ve bu kredilerle bahis oynayabiliyor, sanal olarak profil alış verişi yapabiliyor, toplistleri gezebiliyor veya arkadaşlarına hediye gönderebiliyorlar.

Nasılım Uygulaması‘nın çıkıs noktası neydi, ne amaçla başladınız projeye?

Facebook’un uygulama geliştirme platformunu tanımak/öğrenmek için bir projeye başlamak istiyordum. Çünkü bu tarz şeyleri öğrenmenin en iyi yolunun bir proje üzerinde çalışmak olduğunu düşünüyorum. İşte Nasılım da o an ne yapabileceğimi düşünürken aklıma gelen projedir. Hem Facebook platformunu bir çok boyutuyla kullanmayı gerektirecek olması hem de Facebook kullanıcı kitlesi tarafından tutulabilecek gibi görünmesi Nasılım projesine başlamama sebep oldu.

Başlangıçta en çok zorlanacağınızı düşündüğünüz konu ne oldu?

İyi dökümanlar bulmak konusunda zorlanacağımı düşünüyordum. Çünkü o zamanlar Facebook benim için yeni bir platformdu ve bu platformu anlatan iyi hazırlanmış dokümanlar Facebook’un kendisinde bile yoktu.

Ne kadarlık bir yatırımda bulundunuz? Şu an bu yatırımı karşılıyor mu?

Nasılımı geliştirmek ve yayınlamak için harcadığım tek şeyin zaman olduğunu söyleyebilirim. Ancak uygulama yayılıp günlük kullanıcı sayısı yüz binlere ulaşınca üzerinde tuttuğum ücretsiz sunucu yeterli olmamaya başladı ve adanmış bir sunucu kiralamamı gerektirdi. Ancak reklam gelirleriyle bu sunucunun masraflarını rahatlıkla karşılayabiliyorum.

Uygulamanın ana gelir kaynağı nedir?

Uygulamanın ana gelir kaynağı pek çok web projesinde olduğu gibi tıklama başına ödeme yapan reklam bannerları. Aslında bir ara “süper kullanıcılık” diye özel bir mod satışına başlayarak bu modeli değiştirmeye çalışmıştım. Bu modu satın alanlar diğerlerine göre daha sık görünmek, daha çok günlük değerlendirme limitine sahip olmak ve daha çok kredi kazanmak gibi ayrıcalıklara sahip oluyordu. Ancak yüze yakın satıştan sonra satışları iyice seyrelince kaldırdım.

Peki neden başlı başına bir proje yapmak yerine Facebook üzerinde bir uygulama geliştirmeyi seçtiniz?

Facebook gibi platformları geleceğin web teknolojilerine götüren önemli adımlar olarak görüyorum ve bu adımları yakından takip etmek istiyorum. Ayrıca bence Facebook, kullanıcı potansiyeli ve sunduğu araçlarla geliştiriciler için önemli fırsatlar sağlıyor.

Nasılım Uygulaması ile kullanıcılar ne kazanıyor?

Kullanıcıların büyük bir kısmının günde birkaç dakika iyi vakit geçirmekten başka bir şey kazandıklarını sanmıyorum.

Kullanışlılığı ne düzeyde?

Son baktığımda toplam kullanıcı sayısı 2.2 milyondu. Günlük kullanıcı sayısı ise ortalama 80 bin. Bu kişiler Ajax çevrimlerini saymazsak günde 400 binden fazla sayfa gösterimi sağlıyor.

Örnek olarak aldığınız ve başarılı bulduğunuz Facebook uygulamaları hangileri?

Texas HoldEm Poker’i başarılı buluyorum. Çünkü Facebook kullanıcı kitlesi düşünüldüğünde iyi bir fikir olarak duruyor. Ayrıca teknik anlamında çok iyi uygulanmış. Bir sosyal ağ üzerinde olmasının sağladığı olanakları da oldukça iyi kullanıyor.

Rakip uygulamalar ne durumda, onların ne tür artıları var? Nasılım Uygulaması’nı rekabette öne çıkaran unsurlar neler?

Nasılım’a benzediğini düşündüğüm Türkçe bir uygulama çıkmadı karşıma şimdiye kadar. Bu anlamda bir rekabet söz konusu değil sanırım. Ancak tabii ki aynı kullanıcı kitlesini paylaşıyor oluşlarıyla her Facebook uygulaması diğerlerinin rakibidir. Bu anlamda baktığım zaman elinde tuttuğu kullanıcı sayısı ve konusu açısından tuttuğu yer ve kazandığı güven bence Nasılım’ın diğer uygulamalara karşı en önemli avantajı. Belki çok abartıyorum ama sanki hafif bir markalaşma söz konusu oldu.

Süreçle siteye eklemeyi düşündüğünüz diğer modüller nelerdir?

Nasılım’a yeni bir modül eklemeyi düşünmüyorum artık.  Yapmak istediğim başka projelerim var. Ancak bir ara oturup kodlarını ve veritabanını daha optimize hale getirmek için uğraşacağım.

Peki genel anlamda Facebook uygulamalarının en önemli avantajı ve dezavantajları neler?

Milyonlarca kullanıcıya ve onlarla ilgili kaynaklara çok yakın olmaları Faebook uygulamalarının en önemli avantajı bence. Başka bir platforma bağlı olmaları ise en büyük dezavantajları.

Projeniz ile ilgili altını çizmek istediğiniz bir konu var mı?

Facebook’da tutulan bir uygulamanın kullanıcı sayısının katlanarak artması söz konusu. Bu da uygulama geliştiricisinin kendisini çok kısa sürede yüzbinlerce kullanıcıyla baş başa bulması anlamına gelebiliyor. İşte o noktada kodu optimize edip hızlandırmak, daha iyi bir sunucuya taşımak v.s için geçen her dakika binlerce kullanıcı kaybetmek anlamına gelebilir. Ayrıca mail kutusunun “bu uygulama çalışmıyor” veya “sayfama giremiyorum” gibi maillerle dolması da sinir bozucu olabiliyor Uygulamayı yayınlamadan önce artabilecek ihtiyaçlara hazırlık olarak bir b planını hazırda tutmak en iyisi gibi.

Son olarak Facebook uygulamalası geliştirmeyi düşünenlere ne tavsiye edersiniz?

İyi bir fikrin teknik yeterlik ve ekonomik olanaklardan çok daha önemli olduğunu akıllarında tutsunlar.

Bugüne kadar ne tür etkinliklerde bulundunuz? Toplantı, yarışma vb.?
Grubun üye sayısındaki en büyük artışın sebebi geçen seneki ödüllü, en güzel İstanbul fotoları konulu resim/fotoğraf yarışmamızdı.
Bu çok ses getiren yarışmayı Hayrullah Sefa isimli üyemiz büyük bir farkla kazanmıştı.

Ayrıca üyelerimizden bazıları düzenledikleri geçen ayki “Elvis’in Doğumgünü” gibi organizasyonlarda üyelerimize ücretsiz giriş imkanı sağladılar.
Buna benzer ve daha farklı başka etkinliklerimiz de olucak, katılımcılarımızın önerilerinize de her zaman açığız…

Daha elle tutulur bir sayıya ulaştığımız zaman kültürel ve eğlenceli organizasyonlar yapmayı düşünüyoruz. Özellikle yurt dışından küba’dan, avrupa ve asya’dan birçok insan istanbul’u ziyaret etmek ve bizimle tanışmak istediklerini dile getiriyorlar.
Bu konuyla ilgili ileride turizm rehberliği konusunda profesyonel tecrübe sahibi yöneticimiz seda ergün’e de çok iş düşecek gibi…

Ticari bir amaçla kullandınız mı? Veya bu tür teklifler geldi mi?
Bu tarz teklifler zaman zaman tarafımıza geliyor. Ama dişimizin kovuğuna bile yetmediği için kabul etmiyoruz:) Tabi zamanla sonucunda herkesin kazanacağı ticari faaliyetlerde bulunabiliriz

Üyeleri akt if tutabilmek için neler yapıyorsunuz?
Hergün mesaj gönderip de insanlara baygınlık getiren gruplardan olmak istemediğimiz için çok fazla olmayan aralıklarla (2 haftada bir gibi) kendilerine güzel ve yararlı mesajlar gönderiyoruz. Bir nevi içkilerine az miktarda uyuşturucu katarak bağımlı hale getiriyoruzJ Fikirlerine, paylaşımlarına, katılımlarına açığız. Çok alakasız olanlar hariç gönderilen hiçbir linki yada yazılan hiçbir yazıyı (bir takım güncellemeler dışında) silmiyoruz. Gayet özgür ve rahat bir ortam sunduğumuzu düşünüyoruz.. Bu da sonuçta üyelerimiz gruba tekrar gelip paylaşımlarda bulunmalarını sağlıyor.

Turistler ile ilgili bir çalışma yapıyor musunuz? Yoksa sadece Yurtiçine mi hitap ediyor?
Tabiki yapıyoruz.. Kesinlikle grup sadece yurtiçine hitap etmiyor çünkü Istanbul herkesin ilgisini çeken kozmopolit bir şehir. Her gün onlarca turistten güzel fikirler ve teklifler alıyoruz. Zaman içinde bunların hepisini değerlendireceğiz. Gerekirse bir rehberlik sistemi kurarak yabancılara ücretsiz istanbul turu düzenlemeyi düşünüyoruz, ve buna benzer başka teknik destek ve yardımlar da olabilir.

2010′da İstanbul Avrupa Kültür Başkenti olacak, İstanbulun tanıtımında bize de çok şeyler düşecektir diye düşünüyoruz. 2010 Avrupa Kültür Başkenti etkinlikleri için üye sayımızın 50.000 civarı olması gerekiyor ve aslında bu çok da zor değil. Ama bunun için bizim kadar üyelerimizin de çaba sarfetmesi gerekiyor. Onlara mesaj atıp “tüm grubunuzu davet edin, yoksa çalışmaz bak” gibi saçma şeyler söylemek istemiyoruz, ama bu grubun başarısı aynı zamanda üyelerin sayısına da bağlı olduğu için insanlar bunu kendileri yapmalılar diye düşünüyoruz.

Son olarak Facebook grupları ile ilgili altını çizmek istediğini bir nokta var mı?
Öncelikle “vip üye alımları başladı” “gold üye olun” “herkesin profilini görün” “profile kimler bakmış” “kimler resmini kaydetmiş” gibi gerçekle alakası olmayan gruplara insanların nasıl kandıklarını anlamıyoruz. Ve üye sayılarını gördükçe de gıcık oluyoruz. Yani hiçbir amacı olmayan gruplara katılım bu kadar fazlayken birşeyler yapmaya, birşeyler anlatmaya çalışan “I Love Istanbul” tarzı gruplar daha iyi şeyler, daha fazla ilgi hakediyor bizce. Az ama öz katılımcı grubumuz bizce hepsinden kat kat daha değerli…

Grup sahiplerine neler yapmalarını tavsiye edersiniz?
Belki enteresan gelecek ama öncelikle grup profilinde güzel bir bayan adminin olması onları bir adım öne taşır. Şaka bir yana kendinizi grubun üyesi gibi düşündüğünüzde neler yapmanız gerektiğini zaten otomatik olarak buluyorsunuz…

Yanlız burada değinmek istediğim konu, bu kadar çok kullanıcının bulunmasına rağmen halen internetin nitelikli kullanılmıyor olması… Facebook kullanımı konusunda kafaya oynayan bir ülkeyiz, belki niteliksiz demek için yeterli bir veri değil bu ama genel kullanımı biraz gözlemlediğimiz de internetin kullanımı şu şekilde oluyor;

• -MSN
• -Facebook
• -Oyun
• -Dating
• -Kariyer Siteleri
• -Gazete okuma
• -Video izleme

Özellikle sıralamak istemedim bu listedekileri, ama sonuçta ortaya çıkan tabloda ana kullanım şekli iletişim, dating, eğlence ve son sırada iş arama…

Blog nedir? Kendimi nasıl geliştiririm? Networkümü nasıl geliştiririm? Sosyal medya ne yapar ki?

Bu sorulardan bihaber olan genç interneti sadece eğlence için kullanır… Zaten olması gereken de bu belki de, yani internetteki herkes kendine kar sağlayacak birşeyler yapmak zorunda değil ki… Ama şu an ki oran da çok az… hatta şöyle güzel bir örnek veriyim geçenlerde otobüste yanımda Üniversiteli bir çiftin konuşmasından aklımda kalanlar;

G.K: Canım yaa, şu Feys de olmasaydı biz nasıl tanışacaktık? (sevgilisine sarılır)
G.E:  O zaman bitmiştim işte ben!
Bir süre sonra…
G.E:  Benim part-time bir iş bulmam lazım güzelim ya, abimin tanıdıklarından iş çıkmadı!
G.K:  Doğrudur. Peki hiç internetten iş baktın mı?
G.E:  Yok hayır, kariyer.net diye bir site varmış galiba da, bakma fırsatım olmadı!
G.K:  Canım Kariyer’de var, ama asıl SecretCV diye bir site varmış gençlere iş buluyormuş, en iyisi eve gidince ben sana izin veriyim msn’de, sen ordan başvur işyerlerine!

Benim için oldukça güzel bir örnek oldu bu güzel çift, o yüzden çevremdeki herkese ne biliyorsam anlatmaya çalışıyorum. Ama açıkcası bu konuda bir toplantı konsepti çok güzel olurdu diye düşünüyorum… Hatta bu konuda Digitalks adında bir oluşum var Avusturya’da, ayda bir kez buluşup blog nedir, sosyal medya nedir, nasıl kullanılır, nasıl verim alınır, ne tür işlere hangisi daha sağlıklı çözüm sunar vb. Konular her seferinde anlatılıyor. Ve herkesin laptopu ile geldiği toplantıda, tanıtılan servislere herkes üye oluyor ve nasıl kullanılacağı gösteriliyor… tabi bu tanıtılan servisler de toplantıya sponsor oluyor… Açıkcası Türkiye’de de hem kullanıcılar hem de servisler adına oldukça güzel sonuçlar doğurabileceğini düşünüyorum…

Sonuçta, genç nufüs çok ciddi bir potansiyel arz ediyor, özellikle de internetin yaygınlaşması ile. Ama tabi öncelikle Interneti bilen ve bu sektörden ekmek yiyenlerin bilinçlendirme konusunda ellerini taşın altına sokmaları gerekiyor diye düşünüyorum… ne dersiniz?

Önce orada burada gezer, (sörf)

Ne yapmanız gerektiğini incelerdiniz, (fizibilite)

Sonra kalacak bir yer ayarlar, (Blog- WordPress, Blogger)

İçeriye az buçuk yiyecek bir şeyler alırdınız; (Blog yazıları)

Gazete veya dergilere abone olur, (e-mail, rss abonelikleri)

Mobilyadır, dış kaplamadır evi şenlendirirdiniz, (bannerlar, link değişimleri)

Sonra komşularla iletişime geçer ne olup bittiğini öğrenirdiniz, (friendfeed, Twitter, Facebook)

Kafa dengi olanlarla özel olarak görüşür, (msn, Gtalk)

Paylaşımlarda bulunur, farklı kulüplere organizasyonlara üye olurdunuz (Youtube, Facebook, Delicious)

Yaşamanın gereği olarak çalışmanız gerekir bu yüzden bir işe koyulurdunuz (Girişim)

Kendi işinizi kurmak istediğinizde bir arsa alır, (host)

Ofis katlarını çıkardınız, (yazılım, tasarım)

Veya daha küçük çaptaysa bir ofis kiralardınız… (facebook uyg, Fumk.net, Typepad)

Sonuçta girişiminize bir isim verir, (domain)

Bunu çevrenize yayar, (beta)

Ne tür düzeltmeler yapacagınızı belirlerdiniz (feedback)

Elinizdeki ürünü geliştirip olabildiğince fazla müşteriye ulaşmaya çabalardınız, (e-marketing)

İşinizden kazanç sağladıkça hayat standardınızı yükseltirdiniz,(ücretli üyelikler)

Düzeni kurduktan sonra eşinizi bulur evlenip, çocuk yapardınız, (ortaklıklar, Yeni girişimler)

Bu düzen böyle sürüp giderdi…

Bir düşünün Internet olmadan önce ne tür ihtiyaçlarımız vardı? bugün hepsi farklı şekillerde de olsa gene ihtiyaç olarak karşımızda… Web kullanıcısı her geçen gün katlanıyor, aralarında farklı iletişim stilleri geliştiriyor, yenilikler oluyor; gruplar, topluluklar, altyapı sağlayıcıları ve kendilerine göre hizmet sunan siteler arıyorlar, bunların dışında şirketler için düşünürsek web ile bir çok şirket içi yada dışı kontroller ve hizmetler çok daha kolaylaşıyor… Peki bunları kim sağlayacak???

İhtiyaç doğduğu anda piyasada kim varsa, ihtiyacı en iyi kim karşılıyorsa ya da en iyi iş planını kim hazırlayıp yatırımcıyı çekmişse o WEB GİRİŞİMİ bu hizmetleri sağlayacak…

Bu Web Girişimlerinin bazıları yerine oturdu bile, bazıları yeni yeni filizleniyor bazıları ise daha hayalimize dahi giremedi(ama o da yakındır, uzak değil:)…

Dolayısıyla, yeni girişimciler için, daha az yatırım yapabilecekler için, daha büyük kitlelere ulaşmak isteyenler için, büyük rakiplerle daha kolay başa çıkabilmek için web fırsatlarla dolu bir pazar…

O zaman dedik hep beraber paylaşalım ve büyütelim…. Gmail’in ifadesiyle;

Ve İşte Geri Döndük!!!