ilgilenenler detaylı bilgi için Facebooktaki etkinlik sayfasını inceleyebilir, İTÜ Girişimcilik Kulübü‘nün websitesinden de kaydınızı gerçekleştirebilirsiniz…

Bu kadar değerli konuşmacıları bir arada ne zaman bulabileceğimiz belli olmadığından etkinliğe katılmanızı tavsiye ediyorum.

Blogunda okuyucuları ile etkinliği paylaşmak isteyenler de basın bültenine buradan ulaşabilirler.

Öncelikle “23 yaşında genç bir girişimciyim.” diyerek sözlerime başlamalıyım. Kendimi tanıtırken ilk cümlem çok net olarak bu şekilde oluyor.  İş hayatına oldukça erken bir zamanda, üniversite 2. sınıfta başladım. 20 yaşında kendimi tuhaf bir şekilde bir plazanın en üst katında buldum. Dünyanın en büyük yönetim danışmanlık şirketlerinden biri olan Egon Zehnder International’da 2.5 sene çalıştım. Yine eş zamanlı Zaman Gazetesi’nde 2 yıl köşe yazarlığı yaptım. O zamanlar Türkiye’nin en genç köşe yazarı olarak kariyer, insan kaynakları ve üniversite yaşamı üzerine yazılar yazmak birçok kesim tarafından tanınmamı sağladı. Son 1 yıldır ise Sabancı Ailesi’ne ait Türkiye’nin ilk ve tek gençlik-eğitim kanalı ZTV’de “Nurettin Özdoğan ile Genç Kariyer” programını hazırlayıp sunuyorum. Kasım 2008′de Egon Zehnder’daki ve Zaman Gazetesi’ndeki görevlerimi bırakıp Hasan Toprakkaya ve Sinan Kaplan’la birlikte Türkiye’nin üniversiteli ve yeni mezun insan kaynakları platformu KariyerGENÇ’i (kariyergenc.com) kurduk.

KariyerGENÇ’i kısaca senin cümlelerinden tanıyabilir miyiz?

KariyerGENÇ genç yeteneklerle şirketleri buluşturma amacıyla çalışmalar yapan Türkiye’nin üniversiteli ve yeni mezun insan kaynakları platformu. Platformun merkezinde kariyergenc.com var. Burada şirketler staj, part-time, yeni mezun iş ilanları çıkartmakla beraber, Genç Yetenekler Havuzu’ndan aradığı yeteneği bulabilecek. Platformda Kariyergenc.com’u destekleyecek bileşenler var. Kariyergenc.tv, üniversite operasyonları, online çözüm ortakları ve öğrenci organizasyonları ile işbirlikleri.  Bütün bu enstrümanlar genç yeteneklerle şirketleri etkin bir şekilde buluşturmayı ve o genç yetenekleri şirketlere kazandırmayı amaçlıyor.

KariyerGENÇ fikrinin çıkış noktası neydi?

Victor Hugo’nun bir sözü var: “Vakti gelmiş bir fikirden daha güçlü hiçbir şey yoktur.”  Hasan ve Sinan’la birlikte birçok internet fikri üzerine çalıştık. Ancak hiçbirinden emin olamıyorduk. Özellikle de vakti gelip gelmediğine dair… Zira doğru fikirle yola çıkmak belki de her şeyden önemli. Benim aklımda uzun zamandır gençlere yönelik bir iş yapma fikri vardı. Ancak kafamda bir türlü kurgulayamıyordum. Bu fikirden Hasan ve Sinan’a bahsettim. Sonra dünyada fikrimize benzer modeller inceledik. Amerika’da, İngiltere’de, Almanya’da hatta Romanya’da…  Türkiye gibi genç nüfusu yüksek olan, büyük şirketlerin binlerce üniversiteli ve yeni mezun işe alım yaptığı bir ülkede böyle bir proje neden olmasın diye düşündük.  Tabii bunun arka planında önemli bir boşluğu dolduracağına dair sinyalleri alıyorduk. Hem gençler tarafından hem de üniversiteli ve yeni mezun eleman arayan şirketler tarafından KariyerGENÇ gibi bir projeye ihtiyaç duyulduğuna çoğu kez şahit olmuştuk. Özellikle gazetede köşe yazarlığı yaptığım sırada her hafta yüzlerce üniversiteli ve yeni mezundan “Nasıl iş bulacağım?” diye sorular geliyordu. Diğer bir yandan birçok şirketin İK yöneticisi genç yeteneklere ulaşmalarındaki zorlulukları anlatıyordu. Bütün bunlar KariyerGENÇ fikrini doğurdu. Ve tabii ki biz de harekete geçtik. Fikirden hayata geçişin öyküsü bu şekilde oldu.

Projeye tam olarak ne zaman başladınız? Süreç nasıl ilerledi?

KariyerGENÇ’e tam olarak 2008 yılının Kasım Ayı’nda başladık. Bu tarihten sonra ben çalıştığım yerleri bıraktım. Hasan ve Sinan’ın ise bir yazılım şirketi var. Onlar özellikle dijital ajanslara web tabanlı projeler yapıyorlardı. Onlar da Kasım ayından sonra iş almadılar. 3′ümüz var gücümüzle KariyerGENÇ’e emek vermeye başlamıştık. Kasım ayından önce de sık sık bir araya gelip, projemizi geliştirmeye çalışıyorduk. Daha önce de bahsettiğim gibi dünyadaki başarı öykülerini sürekli inceliyorduk. Çok detaylı bir iş planı hazırladık.  Çok enteresan bir şekilde dünyanın en büyük internet şirketlerinden eBay’in Avrupa Yönetim Kurulu Üyesi, Türkiye temsilcisi Sina Afra ile yollarımız kesişti.  Sina Bey bize inandı.  Ve “Hadi çocuklar başlıyoruz…” dedi. Onun da maddi  ve manevi destekleriyle bu işe inanan 19 kişilik bir ekip kurduk. Ve bu ekiple kurguladığımız modelleri uygulamaya başladık. Tabii bazı şeyleri başta değil yolda kurguladık. Çünkü bazen baştan kurguladığınız şeyler ütopyadan öteye gitmiyor. Gerçek hayatla bağdaşmıyor. Bizde kervanı yolda düzme anlayışı vardır. Bakalım bu işi ne kadar doğru yapıp yapmadığımız zamanla belli olacak. Biz de çok merak ediyoruz:)

Ekip kimlerden oluşuyor?

Hasan ve Sinan’la KariyerGENÇ’i kurduktan sonra bir ekip kurduk. Üniversitelerin lisans ve yüksek lisans programlarında okuyan, bulundukları üniversitesinin en lider gençleri. Bu anlamda KariyerGENÇ üniversitelerin içinden bir doğmuş bir proje olmasıyla dikkatleri üzerine çekiyor. KariyerGENÇ’i kariyerGENÇ yapacak olan ekibimizdir. Aslında KariyerGENÇ Hasan, Sinan’dır, Münteha’dır, Samet’tir, Betül’dür, Elif ve Nazmiye’dir, Esra Nur’dur Çağatay, Recai, Ömer Faruk, Enis’tir, Mutlu’dur, Emre’dir, Soner’dir, Merve ve Yasin’dir, Harun’dur. Kariyergenc.com’a girdiğinizde burada bir takım oyunu olduğunu daha iyi hissedeceksiniz.

Bu ekibi oluştururken neleri dikkate aldın, önceden arkadaş mıydınız?

Bu soruyu sorduğunda aklıma sadece bir kelime geldi. O da “İnanmak.”   Her bir ekip arkadaşımızın KariyerGENÇ’e katılması noktasında bir hikâyesi var. İmkânımız olsa da her birini teker teker size anlatabilsem… Önceden bir arkadaşlığımız vardı her biriyle. Ya da hayatlarımız bir şekilde kesişmişti. Mesela  Satış ve Pazarlama’nın başında olan arkadaşımızla 15 yaşındayken bir proje dolayısıyla tanışmıştım. İş geliştirmenin başında olan arkadaşımız 3 sene önce Ankara’da bir öğrenci organizasyonunda tanıştığım bir arkadaşımdı. Her şeyden önemlisi her birimizin öyküsünde ortak kesişim kümeleri vardı. Yine hayallerimiz de bunla paraleldi. Ve kariyerGENÇ projesinde hayatımız bir şekilde kesişti.

Bildiğim kadarıyla 2008 sonlarında bütün işlerinden ayrılıp sadece KariyerGENÇ’e yöneldin, sence zamanlaman doğru muydu? Ve yeni girişimcilere bu konuda ne tavsiye edersin?

KariyerGENÇ’e başlamak için Egon Zehnder ve Zaman Gazetesi’nden ayrıldım. Çok genç yaşta bu iki büyük kuruma girmiş ve yaşıma göre uzun bir zaman emek vermiştim. İlk başta iki kurumdan da ayrılma fikri beni çok ürkütmüştü. Ama şunu çok iyi biliyordum: Her tercih bir vazgeçiştir. Ben girişimci olmayı hayal ediyordum. Ve girişimci olmam için bazı şeylerden vazgeçmem gerekiyordu. “Risk alma” kavramı üzerine aylarca düşündüm. Buradan şu sonucu çıkardım: Yaş ilerledikçe “risk alma” olayı zorlaşıyordu. Böyle de bir ters orantı olduğunu idrak ettim.  Tavsiye yapabilecek bir tecrübeye sahip değilim ancak genç arkadaşlarıma şunu diyebilirim: Dünyada ya da Türkiye’de tarihten bu yana ne kadar başarılı insanın hayatını okuyun, gözlemleyin… Hepsinin ortak bir özelliğini göreceksiniz. O da cesaret. Cesur adamlar başarılı oluyor. Girişimciliğin temelinde de bu var: “Cesaretin var mı cesur olmaya?”

Süreç içerisinde ne tür kırılma noktaları oldu? Hiç vazgeçmeyi düşündün mü?

“Her hayalin bir bedeli vardır…” Bizim hayalimiz tekrar tekrar okunacak bir başarı öyküsü yazmak. Tüm ekibimizin hayali bu yönde. Şunu biz çok iyi biliyoruz bu hayal ve hedeflerimiz için acı çekmek şart. Çünkü başarı kolay gelmiyor. Kolay olsa zaten herkes yapardı sanırım. Çok zor dönemler geçirdiğimiz oldu. Belki sık sık zor dönemlerden geçeceğiz. Ama önemli olan istikrarlı bir şekilde yola devam etmek. Bazen çok hatalar yaptık ve hala yapıyoruz. Ama bu hatalardan ders alıp esnek bir şekilde B planını uygulamak gerektiğini düşünüyorum. Start-up’ların en büyük sermayesi hızlı olmasıdır. Hızlı bir şekilde adım atmak, B planını uygulamak, dezavantajı avantaja çevirmek… Bunla ilgili çok örneklerimiz oldu. Vazgeçmeyi hiç düşünmedik. Tam aksine bir şeyler ortaya çıktıkça, sonuç aldıkça bu işe sarılmamız daha da arttı.

Rakipleriniz ne durumda, KariyerGENÇ’in onlardan artısı nedir?

Şu anda bir rakibimiz yok. KariyerGENÇ Türkiye’nin üniversiteli ve yeni mezun insan kaynakları platformu. Bu anlamda Türkiye’de aslında bir ilki temsil ediyoruz. KariyerGENÇ’in temel bileşeni kariyergenc.com. Normalde klasik işe alım portallarında hemen hemen her sektöre her yaş grubuna hitap ediyor. Ancak biz de kitle çok net: Üniversiteli ve yeni mezun. Burada yeni mezunu açmak gerekiyor. +2yıl… Yani şu anda 2009 yılındaysak 2007 mezunu sistemimize girebilirken 2006 mezunu giremiyor. KariyerGENÇ’i destekleyecek olan birçok bileşen var. Kariyergenc.tv , Üniversite operasyonları, Öğrenci topluluklarıyla işbirlikler, online çözüm ortakları…  Farklılaştığımız çok nokta var. İş modeli noktasında farklı bir model uyguladık. Dünyadaki başarılı örneklerden çok esinlendik. Türkiye’ye uyarlamakla beraber daha önce hiç denenmemiş yöntemler de geliştirdik. Mesela “Arama teknolojisi”nde hiç denenmemiş bir model uyguladık. Keza üniversitelere dokunma noktasında da şirketlerle genç yetenekleri buluşturma adına farklı uygulamalarımız var. Özetle hem şirketler hem de adaylar kalabalıklar içinde kaybolmayacaklar…

Aday tarafınızda kitleniz çok net: Üniversiteli ve yeni mezun diyorsunuz. Peki, hangi şirketler KariyerGENÇ’in hedef kitlesinde yer alıyor?

Burada da çok netiz: KariyerGENÇ’i kullanacak şirketler, Genç işe alımı çok yapan, gençlere değer veren dünyanın ve Türkiye’nin lider şirketleri. Hemen hemen her sektörden lider şirketlerle çalışıyoruz. Eczacıbaşı Holding’ten Sabancı Holding’e,  AvivaSA’dan, Bilim İlaç’a ve Zorlu Holding’ten Henkel’e lider şirketler. Daha birçok şirket sayabilirim size. Sayacağım her şirket dünyanın ve Türkiye’nin lider şirketleri olacaktır.

Son olarak özellikle altını çizmek istediğin bir konu var mıydı?

Biz ekipçe gençlere rol model olabilecek bir başarı hikâyesi yazmak istiyoruz. Tekrar tekrar okunmaya değer bir başarı hikayesi… Bir cafede otururken tanımadığımız iki gencin KariyerGENÇ’i konuşmasını istiyoruz. Bunu başarmak için var gücümüzle çalışmaya devam edeceğiz.

Farkettiğiniz gibi ne kadar alakasız konular olsa da yukarıdaki örneklerin her biri az ya da çok cesaret isteyen aynı zamanda da yaptığınız takdirde risk aldığınız olaylardır. Birşeylere başlamanın yanı sıra anlık olarak yapılan teşebbüsleri de kapsamaktadır.

Girişimcinin hep şirket kuran kişi olarak tanımlanmasından sıkıldım herhalde ki, başta böyle sıkıcı bir tanım yapma gereği duydum. Bu tanıma göre baktığınızda da göreceksiniz ki bütün herkesin girişimcilik damarı vardır, herkesin farklı konularda yetenekleri olduğu gibi herkesin de farklı şekillerde girişimci olma özelliği vardır.

Nasıl yani?
Bazı kişiler bilmedikleri bir sektörde bile bir fırsat gördüklerinde anında gerekli kişileri bulup, iş modelini kurup, girişimde bulunabilirken, bazıları ise bilmediği hiç bir işe bulaşmaz ama kendi uzmanlıklarında ise hiçbir fırsatı kaçırmazlar. Diğer tarafta Şirket içi girişimciler vardır ki genelde bu tür girişimciler yaratıcı ve risk alabilir olmalarının yanı sıra kendilerine verilen sorumluluğun çok daha üstünde çalışmalar yapabilirler -tabi bunun için sevilecek bir şirket ve üstler gerekir o ayrı-. Tek dersi kalıp, hocasından yalvar yakar geçer notu alan yada hiç bir fırsatı kaçırmadan vapurda, otobüste yada barda paylanıp rezil olma pahasına içindeki hisleri canlandıran kız ile tanışmaya atılan gence ne demeli?

Peki girişimcilerdeki ortak noktalar neler?

Risk almak: Girişimcilerin hepsinde bulunan bir özellik. Ne kadar hayatımızın her aşamasında risk alabiliyor olsak da, girişimciler için risksiz bir iş abesle iştigal görünüyor…
Örnek: Sınıfta kolay sorulara parmak kaldırmazken en zor soruları çözmek için tahtaya kalkan, şov ve rezalet arasında gidip gelen öğrenci

Sıradan olmamak: Cesur bir şekilde risk alarak yaptıkları şeyleri zevkle yapıyor ve kendilerini diğerlerinden ayırdıklarını düşünüyorlar.
Örnek: Şirket içerisinde bütün takım arkadaşları sadece ona biçilmiş rolü oynarken, şirkette gördüğü bir eksik ile ilgili hiç bir görev verilmemesine rağmen çalışma yapıp üstlerine götüren ve gerektiğinde ürettiği proje için sorumluluk alan çalışan

Sosyal olmak: Genellikle girişimcilerin çoğu sosyal ortamlarda da bu özelliklerini sürdürür ve bulundukları ortamda farkedilirler.

Yanlız olmak: Girişimciler çoğu zaman kendi başlarına farklı hissetmelerinden ötürü ve diğer taraftan yaptıkları işlere hayranlıklarından ötürü diğer insanlarla ne kadar iletişim içerisinde kalsalar da, hayalleri ve şartları kendilerine özgü olduğundan bunları paylaşmak istese de anlamsız olduğunu düşünerek bir çok şeyi kendi başına halletmeye çalışır. Bu ne kadar kimseye minnet etmemek gibi güzel bir durum ortaya çıkarsa da, yer yer “her şeyi bilen” girişimci çalışanların her yaptığına karışarak onları kötü yönde etkileyebilir.

Bu listeyi uzatabiliriz ama en çok rastladığım özellikleri burada sıralamak istedim, sonuçta;
-Ne işle uğraşıyorsun?
-Girişimciyim!
şeklinde kullanılacak bir meslek değildir girişimcilik, herkesin kendine has özellikleri vardır ve herkes bir bakıma girişimcidir, bu yüzden uzman olunan konunun üzerine girişimci olduğunuz alanı eklediğinizde en sağlıklı sonuçlar çıkacaktır…

Girişimciler için de aynı şekilde birçok özellik olmazsa olmazdır. Bunların başında da iletişim kabiliyeti gelir.

İletişim kabiliyeti, iş bilirlik kadar önemlidir ki bu sayede bağlantılar çoğalır ve güçlendirilir. Sonuçta da girişimin yararına anlaşmalar yapılır. Internet girişimcileri için ise bu bağlantıları oluşturma konusunda kolaylıklar olduğu kadar zorluklar da vardır. Ulaşmak istediğimiz kişilerin birçoğu Telefon kadar e-postalarına önem verirler ve gelen e-postaların neredeyse hepsini okurlar. Aynı zamanda telefonlara ulaşmanın zor olmasının aksine e-postalar internette kısa bir arama ile ulaşılabilecek haldedir.

Yalnız tam bu  noktada iletişim adına biraz zorlayıcı bir engel karşımıza çıkar. E-postalarda Duygu Yoktur! Yani telefon ya da yüzyüze görüşmelerde aldığınız negatif ya da pozitif enerjiyi e-postalarda gözlemleyebilmek oldukça zordur.  Dolayısıyla istediğimiz kişilere ulaşmak ne kadar kolay olsa da onları bağlantı haline getirebilmek biraz daha zorlaşır. Bu da bizim her başlangıcı resmi bir ağız ile yapmamızı gerektirir.

Birçoğumuz bu süreçlerden geçtiği için, biraz daha örnekleyerek açıklamak istiyorum; Örneğin ABC kurumunun sahibi Ahmet Bey ile bir görüşme ayarlayıp, ondan fikir almak ve birlikte neler yapabileceğimizi konuşmak istiyoruz.  İlk maili atmadan önce Ahmet Bey’i internette araştırmak, resmiyet ve lakaytlık düzeyini ölçmemiz gerekir. Bu bize mailde ne kadar resmi bir ağız kullanmamız gerektiğini belirleyecektir. Devamında ise Ahmet Bey’in özellikleri ve yaptığı işler ile ilgili detaylı bilgi kazanmamız, ondan istediklerimizi daha net bir şekilde belirtebilmemizi sağlayacaktır. Yani “abi şu herifle görüşmem lazım!” yaklaşımından ne kadar kurtulup; “ABC’nin patronu Ahmet ile bir şekilde görüşmem lazım, şu konuda soracaklarım var, hem belki ortak bir şeyler de yapabiliriz!” moduna girmemiz ilişkinin seyrini oldukça olumlu yönde etkileyecektir.

Bu sefer yeni bir sorun çıkıyor karşımıza, araştırma yapıldıktan sonra Sosyal ortamlarda rastlanan Ahmet Bey’in esprili paylaşımları girişimciyi şu tür bir mail göndermeye yöneltir;
“Selam Ahmet, geçen friendfeed’de şöyle bir başlık açmıştın oldukça önemli bir konuya değinmişsin, bu konuda biz de çalışmalar yapıyoruz. Müsaitsen bir ara görüşelim?”

Ama heyhat, Ahmet ne kadar içten ve sıcak olsa da bu bir iştir ve kendisi babamızın oğlu değildir. =)

Duruma göre değişse de bir iletişime başlarken iki farklı ana yol bulunmaktadır:
1) “Ben de işine yarayacak bir şeyler var” yaklaşımı ile havuç göstermek,
2) “Cidden bomba işler yapıyorsun” yaklaşımı ile onore etmek,

Yalnız bu iki yöntemin de çok nazik işlenmesi gerekmektedir, çünkü hem “böbürlenme padişahım senden büyük Allah var!” yaklaşımı ile karşı tarafı ezmek hem de “abi çok büyük adamsın” yaklaşımı ile yalakalık yapmak olmayan ilişkinin -af buyurun- içine eder.

Eğer kendi adınıza bir yerlere gelmiş ve karşı tarafı da detaylı inceledikten sonra onların işine yarayacak argümanlarınız olduğuna kanaat getirmişseniz, bunu kelimelerin altında ifade etmek çok daha verimli sonuçlar getirecektir. Sonuçta ne kadar başarıyı geçmişinizde barındırsanız da an itibarı ile yeni bir girişim için koşturmaktasınız ve bu yeni doğan bebeğin neredeyse her türlü açılıma ihtiyacı var. O yüzden havuç gösterirken bile mütevazı olmak zorundayız ki sempati ile yaklaşımı sağlayalım ve ilişkinin daha sıcak bir şekilde ilerlemesine ortam hazırlayalım.

2. yolda(onore etme) ise kesinlikle abartıya kaçılmamalı ve genel ifadelerden ziyade kendisi hakkında araştırma yaparken gözlemlediğiniz sizin için önemli olan başarıların altını çizmek, hem karşı tarafa “gerçekten takipçinim” hem de “ne istediğimi biliyorum” izlenimi verecektir.

Ve mail hazırlarken es geçilemeyecek kadar önemli konu; Mail Başlığı! Burada farklı yollar olsa da kendi adıma başlığın her zaman resmi olması taraftarıyım, çünkü bu karşı tarafta “zaten süregelen iş ilişkilerinden” birisinden olduğunu düşündürecek ve mailin daha seri okunup cevaplanmasını sağlayacaktır.

Cevap Gelmiyor!

Altı çizilmesi gereken bir diğer konu ise ulaşmak istediğiniz bu kişiler zaten fazlasıyla yoğun kişiler, bu yüzden de mailinize hemen yanıt veremeyebilir, okuyup sonra cevap veririm diye saklayabilir ve devamında cevap vermeyi unutabilirler. Bu hiçbir zaman onların sizle ilgilenmedikleri ve umursamadıkları anlamına gelmemekle birlikte sizin “minnet” anlamında sonradan kullanabileceğiniz bir hal alır ki bu da sizin maça 1-0 önde başlamanızı sağlar.

Bu yüzden her girişimci gibi sükûnet içerisinde bekleyin ve 10-15 gün içinde yeni mailler ile cevap vermesini sağlayın.  Gelecek maillerde de onu düşündüğünüzü “yoğunluğundan cevap veremediğini” bildiğinizi ve zaten sizin ondan mesai saati değil bir hafta sonu ya da akşam/öğle yemeği görüşmesi istediğinizi belirtin. Ama bu sefer de yoğun olduğundan dolayı bir ay sonraya tarih verenler çıkabilir. Hemen kabul edin ve ona internet ortamında sorabileceğiniz ve ona değer katabileceğinizi gösterdiğiniz bir şeyler gösterin ya da gönderin(tasarım, mindmap, iş modeli vs.) devamında da cep telefonunuzu ekleyip, istediği boş vakitte ulaşabileceğini söyleyin… Ya görüşme yakın bir tarihe atılacaktır ya size oldukça heyecanlı mailler atacaktır…

Bu arada o kadar mailinizden hiçbirine cevap vermiyorsa, tekrar af buyurun ama o onun eşekliğidir…

Markamın adı “Erhan Erdoğan”. Doğduğum gün beni tanımlamak için bana verilen bu isim binlerce kişinin belki de yıllarca takip edeceği bir marka haline geliyor – çok sevilen bir köşe yazarı hatta çok okunan bir dergi gibi akılda kalıyor. İşim kısaca “bilgi pazarlamak”.

Web trendleri birçoğu için Rubik Küpü kadar çözülmesi zor ve bir o kadar da çekici gelirken, ben sanki bir TV serisini izliyormuş gibi bir sonraki bölümde karşıma neler çıkacağını öngörebiliyorum.

Günümüzde Amerika’daki ve yavaş yavaş da Avrupa’daki milyar dolarlık değer üreten şirketlerin sunduğu servislerin gelişim sürecini takip etmek, yaratıcılarını ve yatırımcılarını daha yakından tanıma fırsatı bulmak gerçekten heyecan verici.

Bugün Türkiye’de gözlerimizin önünde şekillenen “yeni medya” sektörünün, fark yaratan isimlerinden biri olmak bir çoğumuzun farkında olmadığı büyük bir sorumluluğu da beraberinde getiriyor.

İleride bir gün, pastanın ne kadar büyüdüğü fark edildiğinde, yepyeni yüzler bilgi kirliliği içinde debelenmeye başladığında -bizim yaşadığımız sürecin aksine- benim onlara söyleyebilecek birkaç çift sözüm olacak.

Şu an neler yapıyorsun?

Yaklaşık 1 yıldır Türkiye’nin en popüler web 2.0 blogu olan Webrazzi’de sektörü takip eden yazılar ve analizler yazıyorum. Bunu pekiştirmek için kullandığım global sosyal medya araçları sayesinde de odaklı binlerce yabancıyı yakından takip etme şansım oldu.

1 Kasım’da da Avrupa’nın lider sosyal medya platformu ve servis sağlayıcısı olan sevenload’un Türkiye operasyonunda Proje Müdürü ve Evangelist olarak çalışmaya başladım.

Peki Evangelist Nedir?

Evangelist yaygın anlamı olan din misyonerliğinin iş hayatına uyarlanmış hali. Temsil ettiği ürünün ya da teknolojinin kullanım biçimlerini kişilerle ve kurumlarla paylaşmak için özelleşmiş görev yapan sosyal medya uzmanlarının aldığı başlık da Evangelist.

Bunu günümüz şartlarında sosyal medya araçlarını kullanarak, geleneksel medyada yer alarak, ilgili makaleler yazarak, konferanslarda konuşmacı olarak, etkinliklerde yer alarak ya da örnek projeler yaratarak gerçekleştiriyorlar.

Biraz da Sevenload’dan bahseder misin?

sevenload resmi olarak 2006 yılında Almanya merkezli kurulan bir Internet şirketi. Video servis sağlayıcısı olarak başlayan startup, kendi alanlarında uzman olan şirketlerden aldığı yatırımlarla Avrupa’nın en çok yatırım alan startup’ı ünvanına sahip olmuş.

Özet olarak; sevenload kendisini bir medya işletmesi olarak görüyor ve pazardaki yerini çapraz medyasal pazarlama ve video teknolojileri sunan bir firma olarak almakta.

B2B satış da yapan sevenload’un global müşterileri arasında BMW, Nokia, Sony ve Universal Music gibi firmalar bulunuyor. Ayrıca; API’lerimizden yararlanmak isteyen startup’ların kendi geliştirme ekiplerini oluşturmalarına gerek kalmaksızın video yükleme, kayıt + video oynatıcı ve video oynatıcı dağıtım teknolojilerini kullanabilmelerini sağlıyoruz.

Modern Internet televizyonculuğuna ve kullanıcının ürettiği içeriklere video teknolojisi sunarken aynı zamanda tam bir sosyal medya platformu olmak için; video ile birlikte kullanıcı profillerini, fotoğrafları ve interaktif yayın formatlarını içinde bulundurarak faaliyet göstermeyi sürdürüyoruz.

Bu sırada sevenload teknolojisini yeniliyor ve her zaman trendin bir adım önünde yer almayı hedefliyor. Aldığımız bu yatırımlar gün geçtikçe yeni bir ürünle somut yeni değerler haline geliyorlar. Bunlar arasında yüksek çözünürlük(HD), mobil ürünler ve AR-GE’si devam eden daha birçok özgün teknoloji de yer alıyor.

Global video pazarı + Türkiye video pazarı

Online video izleme alışkanlıkları son dönemlerde çok büyük bir tırmanışta. Amerika’da 2007 Kasım ayı ile 2008 Kasım ayı arasındaki büyüme yüzde 34 ve bu büyüme ile 2008 Kasım ayında 12 milyar video izlenmiş, yine sadece Amerika’da 146 milyon farklı kişiye ulaşılmış.

Bu sayılar Avrupa ülkelerinde de yine yüksek seviyelerde. Aynı şekilde Türk kullanıcısının da online videoya olan ilgisi benzer eğilimler gösteriyor. Biz de izlemeyi seviyoruz ve alışkanlıklarımızı bu yönde değiştirmeye devam edeceğiz.

Hulu gibi yükselişte olan profesyonel içerikli video startup’larına olan ilgiden de kolayca anlaşılacağı gibi webTV’ler geleceğin Internet sektörünün en büyük oyuncuları olacaklar.

Türkiye’de Sevenload adına neler yapıyorsunuz?

2009 yılında güçlü içerik anlaşmaları yapan ve Türk Internet kullanıcısıyla daha çok iletişim halinde olan bir sevenload göreceğiz.

Değer üretmek ve büyük pastanın daha da büyümesini görmek istiyoruz. Hem kaliteli içerik sahiplerine, hem kullanıcıya hem de reklam verenlerimize kazandıracağımız çok şey var.

Gerçekleştirdiğimiz içerik anlaşmaları, hala hazırlıkları süren yayınlar ve ses getirecek yeni anlaşmalarla içerik yönünden güçlenirken; sektör ile paylaşacağımız enerjimizle de Türkiye’de ilham alınacak bir başarı öyküsü yaratmak istiyoruz.

Özgün iş modellerimiz sayesinde de sunabileceğimiz bir çok yenilik ve bol bol eğlence olacak.

Yanlız burada değinmek istediğim konu, bu kadar çok kullanıcının bulunmasına rağmen halen internetin nitelikli kullanılmıyor olması… Facebook kullanımı konusunda kafaya oynayan bir ülkeyiz, belki niteliksiz demek için yeterli bir veri değil bu ama genel kullanımı biraz gözlemlediğimiz de internetin kullanımı şu şekilde oluyor;

• -MSN
• -Facebook
• -Oyun
• -Dating
• -Kariyer Siteleri
• -Gazete okuma
• -Video izleme

Özellikle sıralamak istemedim bu listedekileri, ama sonuçta ortaya çıkan tabloda ana kullanım şekli iletişim, dating, eğlence ve son sırada iş arama…

Blog nedir? Kendimi nasıl geliştiririm? Networkümü nasıl geliştiririm? Sosyal medya ne yapar ki?

Bu sorulardan bihaber olan genç interneti sadece eğlence için kullanır… Zaten olması gereken de bu belki de, yani internetteki herkes kendine kar sağlayacak birşeyler yapmak zorunda değil ki… Ama şu an ki oran da çok az… hatta şöyle güzel bir örnek veriyim geçenlerde otobüste yanımda Üniversiteli bir çiftin konuşmasından aklımda kalanlar;

G.K: Canım yaa, şu Feys de olmasaydı biz nasıl tanışacaktık? (sevgilisine sarılır)
G.E:  O zaman bitmiştim işte ben!
Bir süre sonra…
G.E:  Benim part-time bir iş bulmam lazım güzelim ya, abimin tanıdıklarından iş çıkmadı!
G.K:  Doğrudur. Peki hiç internetten iş baktın mı?
G.E:  Yok hayır, kariyer.net diye bir site varmış galiba da, bakma fırsatım olmadı!
G.K:  Canım Kariyer’de var, ama asıl SecretCV diye bir site varmış gençlere iş buluyormuş, en iyisi eve gidince ben sana izin veriyim msn’de, sen ordan başvur işyerlerine!

Benim için oldukça güzel bir örnek oldu bu güzel çift, o yüzden çevremdeki herkese ne biliyorsam anlatmaya çalışıyorum. Ama açıkcası bu konuda bir toplantı konsepti çok güzel olurdu diye düşünüyorum… Hatta bu konuda Digitalks adında bir oluşum var Avusturya’da, ayda bir kez buluşup blog nedir, sosyal medya nedir, nasıl kullanılır, nasıl verim alınır, ne tür işlere hangisi daha sağlıklı çözüm sunar vb. Konular her seferinde anlatılıyor. Ve herkesin laptopu ile geldiği toplantıda, tanıtılan servislere herkes üye oluyor ve nasıl kullanılacağı gösteriliyor… tabi bu tanıtılan servisler de toplantıya sponsor oluyor… Açıkcası Türkiye’de de hem kullanıcılar hem de servisler adına oldukça güzel sonuçlar doğurabileceğini düşünüyorum…

Sonuçta, genç nufüs çok ciddi bir potansiyel arz ediyor, özellikle de internetin yaygınlaşması ile. Ama tabi öncelikle Interneti bilen ve bu sektörden ekmek yiyenlerin bilinçlendirme konusunda ellerini taşın altına sokmaları gerekiyor diye düşünüyorum… ne dersiniz?

Şu anda bir milyonun üzerindeki üyesi olan Dogster.com, bir internet girişiminin kullanabileceği gelir modellerinin neredeyse hepsini kullanarak hızlı bir şekilde ilerliyor…

Dogster.com nasıl çalışıyor?

Kendinize ait bir profil oluşturuyor devamında köpeğinize ayrı bir profil oluşturabiliyor, köpek türleri ile ilgili bilgi alabiliyor, diğer pet sahipleri ile paylaşımlarda bulunabiliyorsunuz(blog, grup, forum, video, soru sor bölümleri ile).  Özetle köpeğinizi insanlarla paylaşabileceğiniz ve köpeğiniz için gereken her şeyi bulabildiğiniz bir web girişimi, Dogster.com.

Mutfakta neler oluyor?

“Bildiğin işi yap, bilmediğini pasla” diyor Ted, bu da zaten Dogster.com’un bugüne gelmesindeki en büyük neden olsa gerek. Topluluğu yönetse de ticari tarafta eksik olduğunu bilen Ted, 2005 sonlarında bir ortak alır. Devamında Ted Rheingold ve John Vars 2006′nın ocak ayında ilk yatırımlarını($100.000) alırlar. Ted’in bu yatırım ile ilgili söylediği önemli bir nokta var bunun altını çizmek istiyorum;

“Yatırımcıya girişimin başarısını kanıtlamak için değil, girişimi daha verimli hale getirmek için ihtiyaç duyulur. Biz de bu şekilde yaklaştık ve devamında bu yatırımın da sorumluluğunu alarak daha yoğun çalışmaya başladık.”

Dedikleri gibi yaptıkları belli ki daha yılı tamamlamadan(2006 Eylül) ikinci nesil yatırımlarını da alıyor Dogster ($1.000.000).

Geleneksel Köpek Şovu için NBC ile ortaklık anlaşması yapan Dogster, ticari olmanın dışında ne kadar ciddi bir değer taşıdığını da ispatlamış oldu…

Peki bu yatırımlar ve ortaklıklar nerede kullanıldı?

Altyapıyı tekrar elden geçiren Dogster, DogsterPlus adı altında premium üye paketi oluşturuyor. Üyeler köpeğine ait blog açabiliyor, foto albümler oluşturabiliyor, diğer köpeklerle hediyeleşebiliyor. Diğer taraftan veterinerler ile anlaşılarak bir köpek kütüphanesi kuruluyor ve Dog.com ile anlaşarak bir çok sosyal ağ’ın cesaret edemediği ürün satışına da başlıyor…

Bugünlerde aynı modelle geliştirdikleri Catster.com üzerine yoğunlaşan Ted Rheingold, başarılarındaki sırrın ne olduğunu sorduğumda da  “öncelikle müşteri ne ister diye düşündük ve sonrasında buna göre iş modelini geliştirdik, bu da bizi buraya taşıdı.” diyerek özetliyor.

Ne kadar duruma göre değişse de niş ağların üyelik üzerinden gelir modeli elde edilebildiğini gösteriyor Dogster. Diğer tarafta reklamverenler için de niş toplulukların hedefe ulaşmak için daha verimli reklam alanları olduğunu düşünürsek, bu tür sosyal ağlar fazlasıyla gelecek vaad ediyor… Özellikle de kriz ortamında Çağlar Erol‘un da dediği gibi “Ben ücretli üyeliğe, daha doğrusu somut gelir modeline inanıyorum” anlayışıyla gelir modelini somut bir şekilde oturmak gerekiyor..

Örneğin KOBİ’lerin etkileşim içerisinde bulunacakları bir platform oluşturuyoruz. Hemen rakamlara bakarsak; toplamda 2.3 milyon civarında KOBİ’nin bulunduğunu, bunların 800.000′inin al-sat yaptığını, 300.000′inin imalat sanayiinde olduğunu öğreniyoruz. Ve hedefimizi koyuyoruz.

Genelde ilk yaklaşım tümdengelim ile şu şekilde oluyor “1 yılda en azından bu KOBİ’lerin %1′ine ulaşsak 23 bin üye eder. Bunlardan her biri ortalama ayda 30 YTL kazandırsa, yıl sonunda 8.28 milyon YTL kar elde ederiz. (Hatta girişimciye 8.28 milyon çok gelir bir anda ve biraz daha gerçekçi hale getirir hedefi(!)) ayda değilde yılda 30YTL elde etsek 690 bin YTL kar ederiz”

Maalesef hayal kurmayı bırakmak gerekiyor hedef koyarken. Elimizdekilerden yola çıkarak oranları yıllara yayarak çok daha sağlıklı hedeflere ulaşabiliriz…

Diyelim ki hedef kitlemizin bulunduğu sitelerde aylık  1000 Click reklam verebilme potansiyelimiz var. Gelen ziyaretçilerin %15′inin siteye üye olduğunu ve %2′sinin aktif kullanıcı olduğunu düşündüğümüzde;  aylık 20 aktif, toplamda 150 üyemiz olur.

Diğer taraftan toplamda 1000 üyeye sahip 3 farklı ticaret odası ile anlaşarak üyelerini sitemize davet edeceğiz. Bu üyelerden %60′ının sitemizden faydalanabileceğini, bu %60′ın ise %60′ının sitemize üye olduğunu ve referansla geldikleri için üye olanların %50′sinin aktif kullanıcı olduğunu düşünürsek, odalardan 180 aktif , toplamda 360 üye elde etmiş oluruz.

Yani sadece bu iki çalışma ile 420 aktif toplam 2160 üyemiz olur. Yukarıdaki gelirlere dönüyorum tekrar aktif üyelerden yılda 360YTL pasiflerden ise  30YTL kazandığımızı hedeflediğimizde;  216.000YTL ciro elde ediyoruz.

Burada tabii ki bir çok değişken var ama önemli olan daha gerçekçi, ölçümlenebilir hedefler koymaktır. Yola çıkarken ilk akla gelen “cebime ne girecek?” olduğu için gelir hemen hesap edilmeye çalışılır… fakat bu hedefin dışında düşünülmesi gereken birçok şey var;

a) Giderler: şirket ve ofis masrafları, çalışan masrafları, reklam vb. Giderler, 3. parti organizasyonlarla ortaklıklardaki harcamalar vb. Bir çok kalemi de bu hesaba katmak gerekiyor.

b) Nakit Akışı: Bildiğiniz üzere bir çok firma alacak verecek dengesini tutturamadığından, yani nakiti akışını sağlayamadığından batar, o yüzden belki yıl sonunda 216 bin gelir hedefliyorsunuz ama yarın ki 2 bin YTL’lik ödemeyi yapamayacaksanız yıl sonunu şimdiden düşünmenin pek bir anlamı yok

c) Rakiplerin durumu: Hiçbir zaman rakipsiz olduğunuzu düşünmeyin çünkü dolaylı yollardan da olsa her zaman sizin “ekmeğinizle oynayan” birileri vardır. Onların sizden götürebilecekleri ve sizin onlardan götürebileceklerinizi iyi hesaplayın.

d) Ortak çalışmalar yürüteceğiniz kurumlarla ilgili hedefler koyun ve bu programa uyun.

e) İlk yıl için kar elde etmekten ziyade elinizdeki müşterilerinizin gözündeki izlenime ve bilinirliğinize önem verin. Tabii bunu yaparken para kazanmayı da unutmayın:)

Bu konunun motivasyon açısından da çok önemli olduğunu düşünüyorum. Çünkü girişimci yola çıkarken 1 milyon lafını bir kere etmiş ve doğal olarak beklentisi o yönde ama yıl sonu geldiğinde kazanılan 200-300 bin de olsa bu tatmin edici olmuyor… hatta bir çok zaman bu hayal kırıklığı doğuruyor. O yüzden yatırımcıya gidilsin ya da gidilmesin, elde sermaye olsun ya da olmasın, eğer elinizde ciddi- bir plan varsa ve yarın nerede olacağınızı biliyorsanız, istediğinizi alabilirsiniz…

- Sitelerhakkinda.com ile başlangıç amacınız neydi? ve çıkış noktanız neresi?

Biz aile şirketi olarak nitelendirebilecek küçük bir yazılım şirketiyiz. Küçük bir şirket, bazı olumsuzluklara sahip. Küçük bir şirket, aynı zamanda bazı olumlu özelliklere de sahip. Çabuk kararlar alıp, hızlı şekilde hareket edebiliyoruz. Sitelerhakkinda.com yine böyle çabuk ve hızlı olduğumuz bir zamanda ortaya çıktı. Amacımız Türkiye’de kullanılan milyon küsur web sitesi hakkında bir ansiklopedi oluşturmak. Web sitesi ansiklopedisi yapmak.

- Ekip, künye kimler?

Ark Yazılım Ltd. Şti. şu anda home-office olarak çalışan, çalışan sayısı dönem dönem dışarıdan çalışan arkadaşlarımızla 5 kişiye kadar ulaşabilen,  sık sık “acaba Teknokent’lerden birine taşınsak veya artık kendi ofisimize geçsek mi, yok canım henüz idare ediyoruz” şeklinde düşünceler geçiren bir web yazılım şirketi. Ekibin çekirdek kadrosu iki kardeşten oluşuyor. İlk zamanlarda dışarıya işler yapsak da uzun müddettir dışarıya iş yapmıyoruz. En son dışarıya yaptığımız iş www.blogcu.com‘un Nokta AŞ’ye satılmadan hemen önceki alt yapı ve tasarım sürecinde Beril Teknoloji’yle birlikte çalışmaktı. Anlayacağınız üzere bayağı zaman geçti. Bunlar dışında www.ankara.edu.tr, www.ilef.net, www.petarkadas.com ve www.gaxxi.com vs. gibi birçok iş yaptık, bunlardan Petarkadaş ve Gaxxi’nin halen sahibiyiz.

- En çok zorlanacağınızı düşündüğünüz konu ne oldu?

En zorlayıcı herhangi bir web sitesi ilk kez eklenirken içinde hangi bilgileri ihtiva edeceğiydi. Sitelerhakkinda.com Web Sitesi Ansiklopedisi, tıpkı Wikipedia Ansiklopedisi gibi herkes tarafından özgür biçimde düzenlenebilir ve bilgi paylaşımı yapılabilen bir oluşum. Ancak bu kadar yeni oluşum bir şeyleri paylaşmak isteyen bu nadide ve değerli kişileri nereden bulacak?

Bu soru tam “tavuk mu yumurtadan, yumurta mı tavuktan çıkar?” sorusu. Türkiye’de böyle bir web sitesi ansiklopedisinin olması web siteleri sahipleri için, web siteleri hakkında bağımsız istatistiklere sahip olmak isteyen reklam ajanları için, kaliteli siteleri bulmak isteyen son kullanıcılar için de bir nimet. Ancak bu nimeti oluşturmak yine üstteki bu saydığımız taraflara düşüyor. Bunu yapıp yapmayacaklarıysa dananın kuyruğunun kopacağı yer.

Bizim tahminimiz eğer ilk başta bir çıkar ilişkisi kuramazsak kimselerin bir şeyler paylaşmayacağı yönündeydi. Bundan dolayı da bir web sitesi ilk kez oluşurken bile bazı bilgiler derledik, hazır bir taslak haline getirdik. Örneğin, web sitesinin trafiğini ve büyüklüğünü ölçmek için Google Pagerank, Yahoo, Alexa sıralamasını harmanladık. Web sitesinin hangi teknolojilerle yayın yaptığını anlamak için sunucu teknolojisini, yayın yaptığı ip aralığını, web sitesinin hızını ve sayfa boyutunu hesapladık. Bu bilgiler dahi tek başına Sitelerhakkinda.com’un belli bir kullanıcının ayağının alışmasını sağlayacak.

- Yatırım maliyeti ne düzeyde?

Yatırım maliyeti bizim bilgi birikimimiz, zamanımız ve aldığımız risk. Bunun dışında Sitelerhakkinda.com’un kendine ait bir sunucuda yayın yapması gerekiyor, bunun da aylık maliyetinden söz edebiliriz. Şu andaki durumdaysa, sunucularımızdan birisinde konuk olarak idare ediyor. Yeri gelmişken sunucularımızın isimlerini Farscape adlı olağanüstü bilimkurgu bir dizideki karakterlerden seçiyoruz. Sitelerhakkinda.com şu anda Moya isimli sunucumuzda çalışıyor.

- Sitenin gelir modeli ne şekilde?

İlk amacımız Sitelerhakkinda.com web sitesi ansiklopedisinde 1 milyon web sitesinin wikisini oluşturmak. Bu sitelerin %99′unun Türkçe dilini kullanmasını istiyoruz. Bu rakama ulaştığımız takdirde kendimize işte şimdi web sitesi ansiklopedisiyiz diyebileceğiz. Bunu diyebildiğimiz zaman da hatırı sayılır bir veritabanına ve ziyaretçi trafiğine sahip olacağız.

Müşteri açısından Sitelerhakkinda.com:

- Sitelerhakkinda.com ile kullanıcı ne kazanacak?

Son kullanıcı web siteleri hakkında fikirlerini söyleyebileceği, bilgilerini paylaşabileceği, şikâyetlerini iletebileceği bir ortam kazanacak. Tarafsız ve oynanamayan istatistiklere göre örneğin sinema konusunda en popüler web sitelerine ulaşabilecek.

Web sitesi sahipleri kendi web sitesini tanıtmak için yeni bir ortam kazanacak, örneğin Petarkadas.com’un tanıtımının yapıldığı şu sayfaya göz atın: www.Sitelerhakkinda.com/petarkadas.com

Reklamverenler, ajanslar içinse web siteleri hakkında bilgi sahibi olup, sadece tek bir kaynağın verisi yerine birçok kaynağın verisine toplu halde bakacakları bir web sitesi ansiklopedisi olarak hizmet edecek.

- Kullanışlılığı ne düzeyde?

Tak çalıştır şeklinde çalışıyoruz, arama kutusuna web sitesinin adresini yazıyorsunuz, Sitelerhakkinda.com geri kalanını kendisi oluşturuyor.

Pazarlama açısından Sitelerhakkinda.com:

- Rekabette öne çıkaracak unsurlar?

İlk olmak çok önemli. Başka birileri de bunu yapabilir, Türkiye’de çok iyi yazılımcılar var. Biz de iyiyiz, ama sonuç itibariyle taklit edilebiliriz. Ancak bu aşamadan sonra taklitçi konumda olacaklar. Sitelerhakkinda.com henüz ortada pazarın bile olup olmadığı belli olmayan bir alanda ilk olarak yola çıktı.

- Türkiye’de veya dünyada rakip siteler mevcut mu? Varsa hangileri?

Hem var hem yok. Rakip olarak düşünülebilecek siteler istatistikî bilgiler vermeyip sadece paylaşım konusuna odaklanmışlar. Crunchbase, Aboutus.org gibi siteler sayılabilir.

- Hedef pazarlarınız nereler? Türkiye haricinde dünyaya açılmak gibi bir hedefiniz var mı?

İkimiz de Anadolu Lisesi’ni tamamen Almanca okumak gibi talihli bir talihsizliğe nail olduğumuz için Almanya her zaman ihtimal dahilinde. Almanya’da gelirler mütevazı ziyaretçili siteler için dahi Türkiye’ye göre çok yüksekler.

Altyapı Açısından Sitelerhakkinda.com:

- Hangi teknolojileri kullandınız?

Biz uzun yıllar önce “Microsoft, ASP ve IIS” ile başlayıp Ankara Üniversitesi’nin “onlar bizim sunucuda çalışmıyor” demesiyle birlikte Php tarafına geçtik. Gayet de mutlu ve gururluyuz. Hatta şöyle de bir şey oldu, Sitelerhakkinda.com’da bir web sitesinin hangi sunucu ile çalıştığını yazıyoruz. Bunu yazdığımız alanda eğer ip numarası da 15 rakamdan oluşursa sığmama gibi bir durum oldu. Orada uzunca bir müddet “Microsoft IIS Server” yazmak yerine “Bill’s IIS” yazdı. Özetler durum budur.

- Süreçle siteye eklemeyi düşündüğünüz diğer modüller nelerdir?

Üyelik modülü olabilir. Yine çeşitli listeler yapabiliriz. Çok temel biçimde en iyi sinema siteleri, en iyi haber siteleri listeleri şeklinde. Bazı bilgileri de açacağız, örneğin en çok tercih edilen sunucular neymiş, devlet kurumlarında durum neymiş, hangi web siteleri nerelerden yayın yapıyorlarmış vs.

- Son olarak projeniz ile ilgili okuyucularımıza söylemek istediğiniz bir şey var mı?

“Biraz karışık cevaplar için kusura bakmasınlar, zamanlarını ayırdıkları için teşekkür ederim” derim.

- Türkiye’deki web girişimcilerine söylemek istediğiniz bir şey var mı?

Her şey güzel olacak.

Girişimci olarak yatırımcıyla görüşmeden önce dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?

Girişimci, ekip olarak varolmalıdır. Ekibi oluşturan üye sayısının üç ve üzerinde olması en doğrusudur. Ekip üyelerinden birisi bile ayrılmaya karar verse, en az iki kişi projeyi devam ettirebilmelidir.

Ekibi oluşturan temel unsurlar:

- İş Geliştirme: firmanın yüzü olan, firmayı ve insanları yönetecek olan, fikir geliştiren kişi.

- Yazılım: CTO (Chief Technical Officer). Yazılımcılar mümkünse firma içinden olmalıdır. Yazılım dışarıya yaptırılıyorsa da bu kişinin firmaya çok iyi bağlanması gereklidir.

- Tasarım: Kurumsal kimlik yaratılması. Hem yatırımcının gözünde hem de işin büyümesi, ilerlemesi anlamında tasarım önemli.

Özellikle Avrupalı yatırımcının en çok dikkat ettiği bu üç konuyla ilgili yetkin kişilerin ekipte yer alması gerekli.

Girişim, temel olarak üç fazdan oluşuyor.

1. faz: seed – tohum safhası.

2. faz: series-a – gelişim safhası.

3. faz: expansion – yurtdışına açılma aşaması.

İş planı hazırlarken dünyadaki iş planı örnekleri araştırılmalı. Yatırımcıyla görüştüğümüzde sorulabilecek sorulara karşı internette, web sektöründe olan biten girişimlerden haberdar olmalıyız. Bunun için Türkiye’deki WebGirişim, Webrazzi gibi siteler ve yurtdışındaki Techcrunch, Mashable, Venturebeat gibi siteler takip edilebilir.

Yatırımcıdan para talep ederken finansçıların uyguladığı bir mantığı dikkate almakta faydalı olabilir. üçle çarp, üçe böl mantığı. Öngörebildiğin masrafları üçle çarp, öngörebildiğin geliri üçe böl. Yatırımcıdan daima gerekenden fazlasını istemek gereklidir. Çünkü girişiminizi geliştirirken karşınıza önceden tahmin edemediğiniz birçok masraf kalemi çıkabilmektedir. Yatırımcıya sunduğunuz masraf dökümü altı aylık ya da bir yıllık bir süreyi kapsamalıdır. Masraf kalemi olarak maaşlar, ofis ihtiyaçları, şirket kurulum masrafları, hukuki giderler gibi birçok kalem olabilir.

Yatırımcıyla görüşülmeden önce nerelere para harcanıldığı ve nerelerden para kazanıldığı belirlenmelidir.

Bir yıllık masraf planı hazırlanırken bir yıl boyunca hiç para kazanılmayacağı varsayılarak masraf kalemleri hesaplanmalıdır, çünkü yol boyunca ekstra masraflar çıkabilir. Bir rakip girebilir, tanıtım ve PR için ek harcamalar yapılması gerekebilir.

Yatırımcının karşısına çıkarken elimizde mutlaka bir ürün olmalıdır. Bu henüz layout aşamasındaki bir photoshop dosyası da olabilir, arayüz de olabilir. Ancak somut bir ürün sunulabilmelidir. Yatırımcıyla görüşülürken yapacağız, edeceğiz denilmemelidir.

Yatırımcıya gitmeden önceki hazırlık aşaması

Ekip olarak geçmişin derlenip toparlanması. O güne kadar yapılan herşey. Örneğin; Angelabs’den Harun ve Metin’i ele alırsak. Harun ve Metin bireysel olarak neler yaptılar? Angelabs’e neler kattılar?

Yatırımcılar ekibi oluşturan her üyenin CV’sini ayrı ayrı görmek ister. Bireysel ve ekip olarak yapılanları öğrenmek ister.

Yatırımcıyla görüşülmeden önce hazırlanması gereken materyaller nelerdir?

İş – işin kendisi ve işi tanıtan bir sunum, Executive Summary, İş Planı.

İş planı hazırlarken dikkat edilmesi gerekenler:

Neler yapmak istediğinizi, hangi zamanda neye ulaşmak istediğinizi (iş-zaman çizelgesi) gösteren bir iş planı.

5N – 1K sorularına yanıt veren bir iş planı

İş nedir?
İş neden yapılmak isteniyor?
İş neden şimdi yapılmak isteniyor?
Kimler tarafından yapılmak isteniyor?
Hedeflenen pazar neden bu işe uygun?
İş nasıl yapılacak?

İş planı nasıl hazırlanır?

Bunun için internetteki İngilizce dökümanlara bakılabilir (how to write a business plan, guidelines..)

Finans dökümünün hazırlanması da en az iş planı kadar önemlidir, çünkü yatırımcılar finans kökenli kişilerdir ve yapılan iş planının uygulanabilirliği açısından rakamsal değerlerle ifade ediliyor olması önem taşır.

Bir yıl içinde nereden ne kazanmak istediğiniz, eğer o bir yıl içinde para kazanmayı düşünüyorsanız; düşünmüyorsanız da bunun ayrıca belirtilmesi gerekir. Tüm giderlerin kalem kalem belirtilmesi gerekir. Alınacak bilgisayarlardan net-brüt maaş hesaplamalarına kadar. Bu hesaplar çok net olmayabilir, sonuç olarak henüz start verilmeyen bir işin gider kalemlerinin tam olarak tespit edilmesi mümkün olmasa da yaklaşık değerlerin belirlenmesi yatırımcının gözünde bu işin çapını belirginleştirecektir.

Yatırımcılarla temas kurarken nelere dikkat edilmelidir?

E-tohum vb. etkinliklerde bulunarak yatırımcılarla yüz yüze görüşmek ve kart değişiminde bulunmak.

Yüzlerce yatırımcı arasından sizin işinize uygun olan yatırımcıyla irtibat kurmak. Örneğin gastronomiye yatırım yapan bir yatırımcı yemek mekanlarına yer veren dobişko gibi bir siteyle ilgilenebilir.

Yatırımcılarla bağlantı kurarken kör mailler atmak yerine -Türkiye’de yatırımcılar bir yıl boyunca girişimcilerden ortalama 600 mail almaktadır ve bunların birçoğu yanıtsız kalabilmektedir- öncelikle mümkünse çeşitli etkinliklerde yüzyüze görüşüp, sonrasında telefonla kendinizi hatırlatmanız ve işle ilgili mail atmanız, yatırımcının size geri dönüşünü hızlandıracaktır.

Mailing süreci:

İlk mailde işi tanımlayarak eğer ilgilenilirse elinizdeki materyalleri (iş planı, sunum vb.) gönderebileceğinizi belirtirsiniz. Bu maile olumlu yanıt geldiğinde içinde finansal veriler olmayan iş planı ve CV’ler gönderilebilir. Finansal verilen içeren iş planı sonraki aşamada paylaşılmalıdır.

Yatırımcıyla görüşme:

Yatırımcı iş planınızı inceleyip beğendiğinde ve sizi görüşmeye çağırdığında görüşmeye ekip olarak gitmek yerine iş geliştirmeden sorumlu, firmanızın yüzü olan kişinin görüşmeye gitmesi daha doğrudur.

Özgüven. Yatırımcının karşısında özgüvenli olmak gereklidir. Yatırımcılar, fon yöneticileri ellerindeki parayı doğru işlere yatırmak durumunda olan kişilerdir, iyi ekipler bularak işi bu ekiplere teslim edip parayı değerlendirmek niyetindedirler. Türkiye’de çok az sayıda iyi ekip vardır ve Türkiye’deki internet pazarını yurtdışındaki ekipler değil Türk ekipleri ele geçirebilir.

Yatırımcılarla konuşurken “şunu yapacağız, şuradan para kazanacağız, hedefimiz şu, şu kadar zamanda bu hedefe ulaşacağız” gibi ifadelerin kullanılmasında yarar vardır.

Yatırım istenirken, daima gerekenden fazlası talep edilmelidir. Eğer az miktarda yatırım alınırsa bu miktar üzerinden yatırımcının aldığı hissenin yanında elinize kalan miktar sizi girişimciden çok eleman konumuna düşürecektir.

Yatırımcı ve girişimci anlaşmaya vardığında:

Girişimci sektördeki diğer fırsatlara daima açık olmalıdır, olabildiğince fazla sayıda yatırımcıyla bağlantıda kalmalıdır, yatırımcıyla sözleşmeyi imzalarken bile iptal olma riskini göz önünde bulundurmalıdır.

Not: Bu yazı Şekip Can Gökalp‘in CEBIT 2008′de yaptığı sunumdan derlenerek oluşturulmuştur.