Merhaba Cenk Bey, öncelikle bize biraz kendinizden bahsedebilir misiniz?

Bilgisayar dünyasındaki maceram 1990 yılında Pcworld ile başladı. Sırasıyla PC World, PC Magazine ve Windows & .NET Magazine dergilerinde Genel Yayın Yönetmeni olarak çalıştım. 2007 yılı itibarı ile de kağıt yayıcılıktan çekilip online yayıncılığa yöneldim. Şu anda da CHIP Online Genel Yayın Yönetmenliğini yapıyorum.

Chip Dergisi, Chip Online gibi bir oluşuma neden ihtiyaç duydu?

Sorunun yanıtı aslında sorunun içinde saklı. Online yayıncılık gerçekten bir ihtiyaç. Klasik anlamda dergiciliğin altın dönemi geride kaldı ve artık son demlerini yaşıyor. Gelecek online yayınların olacak. Bu aşamada Türkiye’nin en iyi bilgisayar dergisi olan CHIP’in bir online oluşum içerisine girmesi kaçınılmazdı elbette.

Peki genel anlamda Chip Online beklentileri ne düzeyde karşıladı?

Ben ve ekibim, yılların getirdiği tecrübeyi kullanıp bunu online yayıncılığın doğasından gelen yeni kurallarla harmanlayarak klasik tabirle “az zamanda çok iş yaptık”. CHIP Online şu anda gerek devasa içeriği gerekse de trafik rakamları ile ana sayfasında yazan “Türkiye’nin en iyi teknoloji portalı” ifadesini tam anlamıyla hak ediyor.

Chip Online’ın bu tür bir etki bırakacağını ve şu andaki durumuna gelmesini neye bağlıyorsunuz?

Elbette profesyonellik. Ne iş yaparsanız yapın, başarılı olmak için profesyonel olarak çalışmalı ve bu oyunun kurallarını çok iyi bilip ona göre hareket etmelisiniz. Ancak bu şekilde büyüyüp, belli bir süre sonra, örneğin bizim şu anda yaptığımız gibi, en büyük oyunculardan biri olursanız kuralları değiştirip kendi kurallarınızı koyabilirsiniz. CHIP Online her gün kendini yayınlayan bir online yayın ve internet üzerindeki yayınlarda rastlanan her türlü yeniliği CHIP Online’da bulabilirsiniz.

Chip Dergisinde bir süre çalıştınız, sizce Chip Dergisi ile Chip Online arasında ne tür benzerlikler ve ayrımlar var?

Elbette benzer konuları yazıyoruz, benzer kaynaklarda besleniyor ancak CHIP Online günlük, hatta saatlik güncellenen bir online yayın olduğu için içerik miktarı anlamında çok büyük farklar var. Sadece internet üzerinde yapılabilecek bazı operasyonlar da cabası. Çok büyük farklar var elbette, ama tek bir benzerlik var. O da CHIP ve CHIP Online  ekibi Türkiye’nin alanında en iddialı, en profesyonel ve en iyi ekibidir. Nokta…

Chip Dergisinde belirli bir içerik üretiliyor ama Chip Online’da sürekli bir içerik oluşturulması gerekiyor, bu durumu nasıl aştınız? Ziyaretçilerin buradaki payı ne durumda?

Ziyaretçilerimizin özellikle okur haberleri, uzmanına sorun ve forum bölümünde azmsanmayacak katkıları var. Yorum, öneri ve eleştirileri de bize ışık tutuyor. İçerik zenginliğini üst seviyede tutabilmek için kalabalık bir ekiple çalışıyoruz elbette. Sayılar sürekli oynuyor ama “core component” olarak altı kişiyiz şu anda.

Bu tür online oluşumlar her türlü süreli yayın için gerekli mi? Yoksa sadece teknoloji dergileri mi?

Tüm süreli yayınlar için gerekli ve atlamayanlar bir an önce internet trenine atlamalılar. Aksi takdirde beş yıl içerisinde atlayacak tren de bulamayacaklar bence.

Diğer dergilerle internet ortamında rekabet nasıl? Ve Chip Online’ın artıları neler?

Türkiye’deki diğer dergilerin internet operasyonları çok zayıf, gerekli ilgiyi göstermediklerini düşünüyorum. Bir tek yine bizim yayın grubumuzca yayımlanan ve yine Türkiye’nin en çok satan 2. Bilgisayar dergisi olan PCNET’in kayda değer bir online oluşumu var.

Chip Online ile ilgili altını çizmek istediğiniz bir konu var mı?

CHIP Online sürekli güncellenen bir yayın. Ziyaretçilerimize önerilerimiz sitemizi sık aralıklarla ziyaret etmeleri ve hiçbir güncel gelişmeyi kaçırmamaları. Elbette yorum, eleştiri ve önerileri ile bizi sürekli istim üzerinde tutmayı da unutmamalarını istiyorum…

Son olarak Türkiye’deki web girişimcilerine ne tavsiye edersin?

Güzel bir fikir bulun ve hemen uygulamaya koyun. Üzerinde titizlikle uğraşın. Unutmayın, akşamdan sabaha başarılı olmak gibi bir şey yok internet dünyasında. Ancak bir kere tutturursanız da sizi kimse tutamaz. Deneyin, yanılın, tekrar deneyin. Denemekten korkmayın. Unutmayın, Edison ampulde kullandığı doğru flamanı bulabilmek için binlerce deneme yapmış ve sonunda ampulü çalışırken bu denemeleri “başarıya giden yoldaki en önemli kilometre taşları” olarak nitelendirmiştir. Bir de elbette bizim yaptığımızı yapın, ziyaretçilerinizin fikirlerini alın ve onların önerilerini mutlaka önemseyin. Onların tek tek size değer vermesi için sizin onlara toplu olarak değer vermeniz gerekli nitekim…

- İletken nedir?

İletken, doğru kişiyle doğru içeriği buluşturan bir sistemdir. Bir “social recommendation engine” teknolojisidir. Türkçe’ye “sosyal tavsiye sistemi” olarak çevirebileceğimiz bu yapılar, internette bulunan ve baş etmesi gitgide zorlaşan çok fazla içerik içerisinden, her kullanıcı için anlamlı olanları bulan sistemlerdir. İnsanların geçmişte yaptıkları hareketleri analiz ederek onların ilgilerini çekecek içerikleri sunarlar. Gerçek hayatta, her zaman alışveriş yaptığınız market sahibinin ne isteyeceğinizi bilmesi ve siz gelmeden sepetinizi hazırlaması gibi düşünebiliriz. Web’de bunu yapmak için tavsiye edilecek içerikleri ve sistemin kullanıcılarını birbirleriyle ilişkilendirmek gerekir. Günümüzde amazon.com, last.fm ve stumbleupon bu sistemlerin kullanıldığı en bilinen uygulamalardır.

- İletken bahsettiğiniz Web uygulamalarına rakip olarak mı ortaya çıkacak?

Hayır, şu an için İletken teknolojimizle bir Web uygulaması geliştirmiyoruz ve kısa vadede böyle bir açılım düşünmüyoruz. Yaptığımız iş, varolan Web uygulamalarına tavsiye motoru sistemleri geliştirerek entegre etmek. B2B çalışıyoruz.

3 tür ana müşteri kitlemiz bulunuyor:

1- E-ticaret siteleri : Tavsiye sistemleri sayesinde satışlarını ve verimliliklerini arttırıyorlar.

2- İçerik siteleri : Kişiye özgü anlamlı içerik sunuyorlar.

3- Sosyal networkler : Kişileri ve sosyal network içerisindeki içerikleri ilişkilendirdiğimiz için varolan sosyal kapitale katma değer ekliyoruz.

İletken’in asıl fark yarattığı nokta, tavsiye sistemlerini sosyal network datalarıyla birleştirdiği noktalar. Bu nedenle sosyal networkler bizim için çok önemli.

- İletken, ACM’in düzenlediği, bu konuda bilinen en önemli akademik konferansta ödül kazandı. Bu ödülü kazanmanızı sağlayan fark nedir?

İletken’in ödül almasını sağlayan iki faktör vardı; birincisi, klasik tavsiye sistemlerine sosyal faktörleri etkilemesi, ikincisi ise hibrit bir motor geliştirerek tavsiye sistemlerinin belli başlı önemli problemlerine çözüm getirmesidir.

Günlük hayat örneğine devam ederek şöyle anlatabiliriz:

Klasik tavsiye sistemleri 20 yıldır alışveriş yaptığınız market sahibinin hareketlerini taklit eder. Tavsiye vermek için iki yöntem kullanır. 1- Sizin geçmiş alışverişlerinize bakar, 2- Sizin gibi alışveriş yapan diğer insanlara göre market segmentasyonu uygular.

Sizin gibi, her sabah 2 süt 1 ekmek alan aile babaları o hafta çikolata almaya başladıysa, size süt ve ekmek yanında çikolata da tavsiye eder.

Ancak burada belli başlı problemler vardır. Bunlardan birincisi dükkana ilk kez giren ve hakkında bilgimiz olmayan müşteridir. Bu insana ne tavsiye verilecektir? İkincisi ise yeni dükkan açmış deneyimsiz market sahibi durumudur. Sizi diğer alışveriş yapan insanlarla ilişkilendirmeye yetecek kadar deneyimi ve müşterisi yoksa ne yapacaktır? Üçüncü problem ise, market sahibinin sizin sosyal çevrenizi hiç tanımadığı durumdur. Sizden 5 dakika önce dükkana giren ve birazdan yanlarına gideceğiniz üç arkadaşınızın muzlu süt aldığı bilgisi, birazdan sizin de onları görünce canınızın muzlu süt çekeceği ihtimalini güçlendirir.

İletken motoru hibrit yapısı sayesinde bu üç durum için de yeni açılımlar getirmekte. En önemli farkı ise, günümüzde varolan sosyal kapitali(social network analizi ile elde edilen veriler) etkili biçimde kullanmasıdır.

- Sosyal faktörleri biraz daha açar mısın?

Tabii, çok basit bir örnek daha vereyim. Diyelim ki bir içerik sitesiyiz ve elimizde hava durumu bilgileri var. Normal şartlar altında, İstanbul’da yaşayan beni, Eindhoven şehrinin hava durumu hiç ilgilendirmez.

Oysa bu sabah Twitter’a girdiğimde, Eindhoven da okuyan ortağım Fırat’ın “Eindhoven’da bugün yağmur yağıyor” dediğini görüyorum. Normal şartlar altında benim için önemli olmanyan Eindhoven hava durumu bilgisi, Fırat’ın o bilgiye eklediği sosyal katma değer sayesinde önemli bir hale geliyor. İşte İletken bu sosyal faktörleri göz önüne alan bir teknoloji.

- Bize biraz Web 3.0′ın ne olduğundan bahseder misin?

Öncelikle, Web 3.0 diye kesinlesmis bir tanım henüz mevcut değil. Günümüzde yeni nesil Web semantik Web ya da anlamsal Web olarak isimlendiriliyor/tahmin ediliyor. Çok kısa özetlemek gerekirse, Web’de bulunan bilginin, bilgisayarlar tarafından kolay biçimde işlenebilecek ve anlamlandırılabilecek hale gelmesini hedefliyor. Bugun internette karşılaştığımız çoğu içerik bilgisayarlarin değil de insanlarin bunları okuyup anlamasina yönelik hazirlaniyor. Buna rağmen bilgisayarlar da çeşitli yollarla bu içeriğin ne olduğu hakkında bilgi sahibi olmaya çalışıyorlar. Birkaç örnek vermek gerekirse, bilgisayarların günümüzde Web sayfalarinda bulunan içeriklerin başlıklardan, metinlerin analizlerinden, RSS konu bilgilerinden veya varolan benzer verilerden faydalanmaları mümkün. Fakat bunlar çok etkili yöntemler değiller ve tüm internet düşünüldüğünde kabul edilebilir sonuçlar vermiyorlar. Buna ek olarak, içeriğin ne olduğunu anlasak bile bu bilgiyi bağlantısal hale getirmek gerekiyor. Demek istediğim şu; bir içeriğin yemek tarifi olduğunu anlamak işin birinci bölümü. Yemek tarifinin yemek kitabında olacağını ve yemek kitabının da kitapçıda satılacağını bilmek ise bu bilgiyi anlamlı hale getirmek oluyor. Semantik Web, bilgisayarlara bu içeriği, biz insanlarin yaptiğina benzer bir anlamsal analiz yetisi kazandirarak, bilgi ihtiyaclarimizi çok daha kolay ve verimli bir şekilde karşılamamıza yarayacak bir sistemler bütünü. Bunu da, StarTrek gibi üstün ve karışık yapay zeka yöntemleri değil de, içerik yayıncılarının sitelerini çesitli yazılımlar aracılığı ile anlamlandırmaları sonucu gerçekleştirebiliyor. Şu anda yapılan çalışmaların çoğu bu konuda standartlar getirmek üzerine.

- İletken bir Web 3.0 projesi midir?

Tam olarak bir Web 3.0 projesi diyemeyiz ancak bu süreç içerisinde yer alan bir teknolojidir.

Bugün anlamsal Web’i, bahsettiğimiz şekilde kullanan sistemler ve uygulamalar altyapı ve yaygınlık gibi problemler nedeniyle sınırlı. İçerikleri anlamlandırmak konusunda günümüzde varolan bir diğer yaklaşım ise bu işin içine insan faktörünü sokmak. Bilgisayarlar doğal olarak hızlı düşünen, aptal makinalar. İnternet üzerindeki sosyal varlığımızdan bir kaynak olarak faydalanarak, yani yaptığımız hareketleri takip ederek problemlerimize bir miktar anlamlı çözümler getirebiliyorlar. Verileri algoritmik olarak birbiriyle anlamlandırmak yerine, insanların hareketlerini analiz ederek hangi verilerin ve hangi insanların birbiriyle anlamlı olduğu sonucuna dolaylı yoldan ulaşabiliyorlar. İşte İletken’in teknolojisi de bu yapıya sahip. Bu teknolojiye Web 3.0 diyemeyiz, ancak o süreç içerisinde yer alan bir teknoloji. Fakat anlamsal Web konusunda da çalışmalarımız mevcut. Örneğin, ekibimizden Selçuk Atlı şu an Amerika’da Prof. James Hendler ile İletken’in anlamsal Web’e uygulanabilirliği konusunda araştırmalar da yapmakta.

- Semantik Web konusunda bir geçmişiniz varmıydı?

Ekibimizden Selçuk Atlı şu an Amerika’da Prof. James Hendler ile İletken’in anlamsal Web’e uygulanabilirliği konusunda araştırmalar da yapmakta.

Buna ek olarak, direkt semantik Web’e yönelik çalışmalar olmasa da, semantik Web’de kullanılan teknolojik altyapılarla ilgili yapmış olduğumuz çalışmalar var. Örneğin ana geliştiricimiz Barış, uzun süre doğal dil işleme (NLP) konularında çalıştı.

- İletken’e başlangıç amacınız nedir?

İletken’in ilk adımlarını bundan 2.5 sene önce, bir haber portalı için atmıştım. Varolan sistemi besleyen çok fazla kaynak vardı ve bütün içerikler ana sayfada karman çorman biçimde sıralanıyordu.

İşte o karman çorman haber portali için, her kişinin kendisi için oluşturulmuş bir ana sayfaya ulaşacağı bir proje geliştirdim. İletkenin ilk adımları bu şekilde atıldı.

- İletken-Project Künyesi?(Ekip)

Ekibimizi su anki yonetim ekibi ve danisma kadrosu olarak ikiye ayirabiliriz. Buna ek olarak, projenin ilk adimlarini tasarlayak ekibimizde bulunan ve su an kendi projeleriyle ugrasan 2 arkadasimiz daha var. Detaylari Web sitemizden alabilirsiniz.

Güzel ve büyük bir ekibiniz var, peki bu ekibin projeyi hazırlaması ne kadar sürdü?

Projenin 2.5 senelik bir geçmişi var. Bir ekip olarak aktif biçimde üzerinde çalıştığımız zaman ise, toplamda 1.5 yil. Bu 1.5 yil icerisinde 6 farkli takim uyesinin calismasi oldu.

- En çok zorlanacağınızı düşündüğünüz konu ne oldu?

Anlaşılmamak, analiz edecek veri bulamamak ve Türkiye’de tartışıp kendimizi geliştireceğimiz, bu konuda çalışma yapmış insanlar bulamamak. Gerçekten de bu 3 konuda zorlandık.

- Türkiye haricinde dünyaya açılmak gibi bir hedefiniz var mı?

Var, bu güne kadar verdiğimiz emek ve bir miktar da şans sayesinde yaptığımız iş dünya çapında bir ödül aldı. Yarışma sonunda yurt dışında çalışmak konusunda önemli bir teklif aldık. Ancak bu şekilde açılımlar yapmak için henüz yeterli deneyimimiz yok. Ayrıca ekonomik kriz zamanlarındayız. Bu nedenle öncelikli olarak bizim için daha güvenli bir pazar olan Türkiye’de işe başlayarak insan kaynağı ve deneyim konularında gelişmek istiyoruz.

- Türkiye’de veya dünyada rakip projeler var mı, onların eksi ve artıları neler?

Türkiye de rakip henüz yok. Dünyada var ancak aslında bu çok geniş bir soru. Business planımızda rakip analizi var. Çok basit anlatmak gerekirse 1- Teknolojimiz 2- Müşteriye özgü , özelleştirilebilir motor üretmek.

- Projeniz ile ilgili altını çizmek istediğiniz bir konu var mı? (atlattığınız zorlu süreçlerden, kırılma noktalarından ya da “bu herkese örnek olur” dediğiniz tecrübelerinizden aktarmanız adına soruyorum)

Kişisel olarak bu projeyle birlikte zorlandığım ve ümitsizliğe kapıldığım noktalar oldu. Yaptığımız iş zor bir iş olduğu için insanların değerlendirmesi zor oluyor. Türkiye’de de ne yazık ki bu konuda çalışma yapan kimseyi bulamadık. Ciddiye alınmadığımız zamanlar oldu. Neyse ki, aldığımız ödül sayesinde yaptığımız işlerin doğruluğunu ispatlayabildik ve sonuç olarak güzel bir ilgiyle karşılaştık. Önümüz açıldı. Belki biraz duygusal olacak ama, 2.5 sene sonra 170 kişinin önünde projeyi sunmak ve sunumdan sonra bu konuda çalışma yapan profesörlerin bizden fikir almaya gelmeleri bizim için unutulmayacak bir andı.

Bir diğer kırılma noktası ise geçirdiğimiz vizyon değişikliğiydi. Çalışmaya ilk başaldığımız noktada, bir prototip yapmak için basit bir haber portali geliştirmeye çalıştık. Elimizdeki insan kaynağı göz önüne alındığında yanlış bir karardı. Daha sonra, sadece motora yönelmeyi seçtik. Bu bizim için daha doğru bir karar oldu. Böylece tüm enerjimizi iyi olduğumuz noktaya verebildik.

- Lozan’daki yarışmada ciddi bir başarı elde ettiniz, genelde gençler bu tür yarışmalara pek katılmıyorlar, o konuda neler önerebilirsin?

Aslında ben yarışmalara güvenmem, Türkiye deki yarışmalara da, kimse üzerine alınmasın, hiç güvenmem. Bunun sebebi birilerinin size kazık atacak olması değil. Özellikle bizim gibi niş bir alanda uğraşıyorsanız projenizi değerlendirecek juri üyesine denk gelme olasılığının çok az olması. Bunu üniversiteye başladığım ilk yıllarda, başka projelerle katıldığım bir kaç yarışma sonunda gördüm. Özellikle sizin zaman harcayarak yaptığınız başvuruya geri dönüş verilmemesini çok yanlış ve heves kırıcı buluyorum. Bu nedenle, güvenilir kurumların düzenlemediği yarışmalara katılmayı tavsiye etmiyorum. ACM’in yarışması bu konuda uzman kişilerin ortaya koydukları bir yarışmaydı. Bu nedenle katıldık.

- Son olarak Türkiye’deki Web girişimcilerine ne tavsiye edersiniz?

Uçmayın, çalışın Girişimci olmak demek büyük risk almak, kısa sürede milyarder olmaya çalışmak olmamalı.

11 yıllık Yoğurt Teknolojileri’nin kurucu ortağıyım. Elektrik mühendisliği ve güzel sanatlar derecelerim var. İnternet, görsel sanatlar ve sosyal bilimlerin kesişimi olan yerlerde yaşıyor ve üretiyorum.

- Kısaca özetlemek gerekirse Yoğurtistan nedir?

Kısaca Yoğurtistan, kendi ekonomisi, parası, sosyal hayatı olan bir sanal platform. Burada gerçek ve tüzel kişilerin, markaların ve marka olmayanların mağaza açmaları, ticari hayat oluşturmaları ve kendilerini ifade etmeleri mümkün olacak.

- Yoğurtistan fikrinin çıkış noktası neydi?

İlk çıkışı 2003 yılında Turkcell için önerdiğimiz, sanal parası Hazır Kart kontörü olan bir dünyadan oldu. Orada da isteyenin dükkânını açmasını planlamıştık. Ekonomi ise kontörler üzerinden işleyecekti. Zamanının fazla ilerisinde bir düşünceydi.

- Fikir şekillendiğindeki Yoğurtistan için hedefleriniz ile bugünkü Yoğurtistan için hedefleriniz arasında ne tür farklar var?

Şu andaki Yoğurtistan (aslında son kullanıcı önüne çıktığımızda adı Yoggurt.com olacak) sanal para olarak “kayme” kullanıyor. Ekonomik mekanizmasında ilginç bir buluş da içeriyor: Burada kayme harcayan ve aktif olan herkesi buranın ortağı yapmayı planlıyoruz. Bir de teknik olarak, Adobe Flash içerisinde ve 3 boyutlu olarak çözümlüyoruz.

- Özgüven girişimcinin en önemli özelliklerinden bir tanesi ve şu an siz de Google’ın yaptığı devrimden daha büyük bir devrim yapmayı hedefliyorsunuz, bu güveninizi oluşturan başlıca sebepler nelerdi?

Bu soru çok yerinde, çünkü bizim ülkemizde herhangi bir girişimin önündeki en büyük engel bizim ve başkalarının özgüven eksikliği. Bizim de bu memleketin suyunu içip, yemeğini yiyerek, geçmişini okuyarak büyük düşünmemiz mümkün. Bunları konuşabilir olmak için insanın özgüvenini yerine getirecek bir geçmişi olması, bu konularla ilgili deneyim ve başarılar kazanmış olması gerekir. Bizim Yoğurt geçmişimiz ve öncesinde bu tür bir iddiayı somut hale getirecek parçalar, bileşenler var.

- 2007 Ekim’den beri Yoğurtistan üzerine çalışıyorsunuz, bu süre içerisinde vazgeçmeyi düşündüğünüz oldu mu? Veya kırılma noktalarında kendinizi nasıl tekrar motive ettiniz?

Vazgeçmeyi hiç düşünmedim. Bir önemli kırılma noktamız oldu: Flash kullanarak programlama yapıyoruz, ilk aylarda karakterleri yani avatarları iki boyutlu olarak yapmaya başlamıştık. Üç boyutlu imalata geçmemiştik, çünkü Flash’ın henüz hazır olmadığını düşünüyorduk. Sonra Mayıs ayında üç boyuta geçebileceğimize karar verdik ve o noktadan sonra yaptıklarımızın görselliği çok farklılaştı, imalat süreci çok değişti. Şu anda bu kararın çok doğru olduğunu görüyorum.

- 10 yıllık Yoğurt Teknolojileri deneyiminizin, Yoğurtistan’a etkisi ne düzeyde? Yoğurt Teknolojileri olmasaydı böyle bir projeye başlar mıydınız? (Genelde genç girişimciler tecrübesiz bir şekilde girişimlerde bulunduğu için tecrübe üzerine bu soruyu sorma ihtiyacı duydum)

10 yıllık Yoğurt Teknolojileri Ltd. tecrübemiz olmasaydı bu işe asla kalkışamazdık. Şu anda yapmakta olduğumuz işin pek çok parçasını da daha önce değişik müşterilerimize yaptığımız projelerde denemiştik. Bu manada, Yoğurt’un şu anda ürettiği sanal dünya ve içindeki bileşenler aslında 8-9 yıllık bir süreçte olgunlaşmış şeyler.

- Böyle büyük bir vizyon ile Yoğurtistan’a inandınız, peki insanları (yatırımcıları, yazılımcıları ve şimdi de son kullanıcıyı) buna ikna etmek zor olmadı mı?

Yatırımcılarımızı ikna etmek zor oldu, tam 10 sene aldı! Şaka bir yana, bizim olgunlaşma sürecimizde sanırım Türkiye’deki yatırımcı ortamı da olgunlaşmaktaydı. Golden Horn ile karşılaştığımızda birbirimizi kolay ve hızlı anladık, muhtemelen bunun arkasında yıllarca bu konuyu girişimci ve yatırımcı taraflarından karşılıklı olarak uzun uzun düşünmüş olmamız ve ne aradığımızı biliyor olmamız yatıyor. Yazılımcılarımızı, genel olarak ekibimizi ikna etmek de çok uzun, zorlu bir süreç ve hala devam ediyor. Bu konuda da öğrendiğimiz en önemli şey, baş koyduğumuz yolda beraber olduğum arkadaşlarımın da benimle tam fikir ve görüş birliği ile çalışmalarının şart olduğu. Son kullanıcıların ikna süreci ise daha yeni başlıyor. Sanırım o en zor olanı olacak.

- Birçok girişimci fikir aşamasında olan projesini anlatmakta zorlanır, bu kadar geniş çapta bir projeyi siz nasıl anlattınız? (örnekler yeterli oldu mu? iş planı, sunum vb.)

Çok fazla doküman gösterdiğimizi sanmıyorum. Eskiden yapılmış çalışmaların temel bir tek vizyona oturduğunu göstermemizin etkisi olmuştur sanırım. Ancak gördüğüm kadarıyla, yatırımcılar sizin yazdığınız, çizdiğinizden çok, neye inandığınıza, nasıl inandığınıza ve bunu nasıl ifade ettiğinize bakıyorlar. Bir bankadan kredi istemeye değil, yakın bir dostunuzdan ödünç almaya benziyor diyebilirim. Kesinlikle kuru ve formal bir prosedür değil, tam aksine çok samimi ve duygusal olunan bir süreç, geriye bakınca da bu işin başka türlü olamayacağını düşünüyorum.

- Yoğurtistan fikrini oluşturduğunuzdan beri geçen süreçte, girişimcilere örnek olabileceğini düşündüğünüz olaylardan bahsedebilir misiniz?

Öncelikle bizim daha yolun başında olduğumuzu hatırlatmalıyım. Yani daha ders verecek, öneri üretecek noktada değilim. Sadece buraya kadar olan süreç için bir şeyler söylemek isterim. Eğer gerçek bir girişimciyseniz, bunun bir kilometreden anlaşılır olduğunu bilin. Eğer amacınız sadece para almak ve alabildiğinizi birilerine göstermek ise bu da hemen anlaşılabiliyor. Profesyonel bir yatırımcı sizi ilk görüşte okumaya başlıyor, çünkü bu konuda çalışan modellerde girişimcinin nasıl biri olduğu, ne tip adam ya da kadın olduğu çok net belli. Tabii ki başarısızlıklar oluyor. Ancak başarısızlıklar ya kendini ve yatırımcıyı kandıran girişimcilerden ya da kendini olmayacak bir işe ikna eden yatırımcılardan ya ortamın hızla değişmesinden doğuyor. Karşılıklı samimi bir ilişkinin çözemeyeceği bir sorunun olduğuna inanmıyorum.

- Son olarak ileri dönük ve sıra dışı projeleri olan girişimciler için ilk atılması gereken adımlar sizce nelerdir?

İleriye dönük ve sıra dışı projelerin ülkemizde önünde önemli bir engeli var: Önümüzde başarılı bir örnek olmaması. Sıra dışı bir örneğin Türkiye’ye kazandıracağı en önemli getiri arkasından gelecek onlarca başka sıra dışı projeye yol açacak olmasıdır. Bu nedenle ilk olarak o yoldan geçecek kişi ya da kişileri zorlu bir süreç bekliyor. Özgüveni yüksek tutmak, bu arada da güncel olandan kopmamak, işinde usta olmak ve her konuda samimi olmak gerekli ve önemli. Çevrede konuşulanları fazla ciddiye almamak da bu sürecin önemli parçası.